Llygryddion organig parhaus

Mae llygryddion organig parhaus yn fath o halogion a all gael mynediad at y gadwyn fwyd o'r amgylchedd. Rydym yn amlinellu nodweddion cyffredin llygryddion organig parhaus, eu presenoldeb mewn bwyd a chanllawiau i'r diwydiant.
Diweddarwyd ddiwethaf

Gall fod ganddynt strwythurau a phriodweddau sy'n wahanol iawn yn gemegol. Gall rhai llygryddion organig parhaus fod yn gemegion unigol, a gall eraill fod yn grwpiau o gyfansoddion sy'n perthyn yn agos, a gyfeirir atynt weithiau fel 'congeners'. 

Mae llygryddion organig parhaus yn rhannu nifer o briodweddau tebyg.

  • Dyfalbarhad – maent yn sefydlog iawn a gallant aros yn yr amgylchedd (aer, dŵr, pridd, gwaddodion) am nifer o flynyddoedd
  • Gwenwyndra – ar lefelau penodol, gallant effeithio'n niweidiol ar organebau, gan gynnwys mamaliaid, pysgod a/neu infertebratau
  • Biogroniadau – mae ganddynt y gallu i gynyddu mewn organebau, gan gynnwys mamaliaid a physgod 

Pan fo digon o dystiolaeth wyddonol ar gael, caiff llygryddion organig parhaus eu rhestru yn y Confensiwn Stockholm, cytundeb rhyngwladol i reoli neu leihau'r cemegion hyn yn cael eu cynhyrchu a'u defnyddio, yn ogystal â’u presenoldeb. Hen blaladdwyr oedd y deuddeg cemegyn cyntaf a restrwyd yn bennaf, er enghraifft DDT, Diledrin ac Aldrin, ond roedd y rhestr hefyd yn cynnwys biffenylau polyclorinedig, a diocsinau, a gânt eu ffurfio drwy hylosgi ar dymheredd uchel heb reolaeth.

Mae cemegion eraill neu grwpiau cemegol sydd a all gael eu rhestru dan y Confensiwn Stockholm yn cael eu hadolygu'n rheolaidd. Mewn blynyddoedd diweddar, rydym ni wedi gweld deunydd gwrthdan wedi'i fromineiddio (BFRs), perfluorooctane sylffonad (PFOS), naffthalen polyclorinedig (PCNs) a pharaffinau clorinedig cadwyn fer (SCCPs)

Diogelwch bwyd

O achos eu priodweddau, mae llygryddion organig parhaus yn aml yn bresennol mewn bwyd, yn enwedig bwyd sy'n dod o anifeiliaid megis cig neu bysgod. Mae hyn fel arfer ar lefelau nad ydynt o bwys, ond mae posibilrwydd eu bod yn cyrraedd lefelau a all fod yn niweidiol i ddefnyddwyr , yn enwedig o ganlyniad i ddigwyddiad megis halogiad bwyd anifeiliaid. Mae dau ddigwyddiad drud a oedd yn cynnwys diocsinau wedi digwydd yn yr ugain mlynedd ddiwethaf. 

Lle mae tebygolrwydd uwch o halogiad, gellir sefydlu cyfyngiadau rheoleiddiol. Mae'r cyfyngiadau hyn yn seiliedig ar yr ystod arferol am nwydd penodol, megis pysgod, cig oen, dofednod neu wyau. 

Mae gan y cyfyngiadau ddau brif bwrpas: 

  • pan fo gan sampl bwyd ganlyniad sy'n uwch na'r cyfyngiad, hyd yn oed os nad yw'n bryder o ran iechyd, mae hyn y awgrymu y gall bod ffynhonnell anarferol o halogiad sydd angen ymchwilio iddi
  • lle bo digwyddiad sydd â llawer o fwyd wedi'i halogi, mae cyfyngiadau rheoleiddiol yn ei gwneud yn hawdd i awdurdodau gorfodi dynnu'r bwyd wedi'i halogi oddi ar y farchnad

Mae'n anodd i fusnesau bwyd reoli lefelau llygryddion organig parhaus yn eu cynhyrchion, ac mae effeithiau niweidiol llygryddion organig parhaus ond yn digwydd drwy gysylltiad uchel am gyfnod hir o amser. Ar gyfer llygryddion organig parhaus, dim ond diocsinau a biffenylau polyclorinedig sydd â lefelau uchaf a ganiateir. Caiff y rhain eu gosod yn Rheoliad 1881/2006.

Caiff y cyfyngiadau hyn eu hadolygu pan ddaw gwybodaeth newydd ar bresenoldeb a gwenwyndra ar gael. Dylai busnesau bwyd sy'n dymuno profi eu cynhyrchion am diocsinau a llygryddion organig parhaus fod yn ymwybodol o Reoliad 2017/644, sy'n sefydlu'r meini prawf ar gyfer samplu a dadansoddi. Dylai'r labordy sy'n cynnal y dadansoddiad fodloni'r meini prawf dadansoddol a nodwyd ar y lleiaf.

Ar gyfer llygryddion organig parhaus eraill, megis deunydd gwrthdan wedi'i fromineiddio a chemegion wedi'u perfflowrineiddio, caiff y gwaith o gasglu data ar lefelau mewn bwyd ei gydlynu gan Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop sydd, pan fo digon o wybodaeth ar gael, yn darparu asesiad risg.  Yna, penderfyniad y Comisiwn Ewropeaidd, ynghyd ag Aelod-wladwriaethau, yw p'un a oes angen cyfyngiadau mewn bwyd i ddiogelu iechyd y cyhoedd.

Canllawiau i'r diwydiant

Mae canllawiau ffurfiol ar gael ar gyfer y diwydiant bwyd mewn perthynas â diocsynau a biffenylau polyclorinedig. Cyhoeddodd y comisiwn Codex Alimentarius ddogfen yn 2007 yn nodi rhai o'r egwyddorion ar gyfer diocsinau a biffenylau polyclorinedig - Cod Ymarfer ar gyfer atal a lleihau halogiad diocsinau a biffenylau polyclorinedig tebyg i ddiocsinau mewn bwyd a bwyd anifeiliad.