Neidio i’r prif gynnwys

Addasu gweithrediadau amaethyddol a chynhyrchu cynradd yn ystod COVID-19

Canllawiau ar sut i weithio'n ddiogel yn y sector amaethyddol yn ystod pandemig COVID-19.
Diweddarwyd ddiwethaf

Mae’r canllawiau hyn wedi’u datblygu i helpu cyflogwyr, gweithwyr a'r hunangyflogedig i ddeall sut i weithio'n ddiogel yn y sector amaethyddol yn ystod y pandemig COVID-19.

Mae canllawiau gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn canolbwyntio ar y prosesau a’r gofynion hylendid y mae’n rhaid i chi eu dilyn i weithredu eich busnes bwyd neu fwyd anifeiliaid yn ddiogel.

Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â Gweithio'n ddiogel yn ystod COVID-19 a chyngor ehangach y llywodraeth ar COVID-19. Bydd hyn yn rhoi fframwaith ymarferol i chi nodi’r hyn sydd angen i chi ei wneud i barhau, i addasu neu i ailgychwyn gweithrediadau yn ystod y pandemig COVID-19. 

Asesiad risg ac adolygiad

Yn unol â chyngor ehangach y llywodraeth, dylech chi sicrhau bod yr asesiad risg ar gyfer eich busnes yn mynd i’r afael â risgiau COVID-19, gan ddefnyddio canllawiau cadw pellter cymdeithasol y llywodraeth i lywio eich penderfyniadau a’ch mesurau rheoli. 

Dylech chi adolygu eich System Rheoli Diogelwch Bwyd neu Fwyd Anifeiliaid er mwyn diogelu a sicrhau hylendid eich cynhyrchion. Bydd hyn yn eu diogelu rhag halogiad yn unol â deddfwriaeth berthnasol. Efallai y bydd angen i chi addasu’r arferion hyn o ran newidiadau i’r gweithlu ac i weithdrefnau a ddaw yn sgil pandemig COVID-19, i wneud yn siŵr eu bod yn parhau’n ddigonol ac y gellir eu gweithredu’n effeithiol.

Dylai staff fod yn iach i weithio bob amser. Mae hyn yn golygu na ddylent fod yn cario nac yn dioddef o unrhyw salwch na chlefyd a allai achosi problem gyda diogelwch bwyd. Yn ystod COVID-19, dylai staff sy’n dangos symptomau o’r clefyd ddilyn canllawiau Aros gartref a chanllawiau ar Gadw'n ddiogel y tu allan i’r cartref. Mae Iechyd Cyhoeddus Lloegr wedi cyhoeddi canllawiau yn dangos y broses dychwelyd i’r gwaith ar gyfer gweithiwr sy’n dangos symptomau ar ôl iddo gael ei brofi am COVID-19.

Mae’n rhaid i chi wneud yn siŵr bod staff yn deall eich Polisi Iach i Weithio, a’u bod yn ymwybodol o unrhyw ddiweddariadau i’r polisi o ganlyniad i COVID-19. Cofiwch ystyried unrhyw newidiadau priodol i’ch holiaduron ar gyfer ymwelwyr i fynd i’r afael â risgiau dal COVID-19.

Cynhyrchu cynradd

Mae cynhyrchu cynradd yn ymwneud â chynhyrchu bwyd a bwyd anifeiliaid. Mae’n golygu cynhyrchu, magu neu dyfu cynhyrchion cynradd, gan gynnwys cynaeafu, godro a chynhyrchu anifeiliaid sy'n cael eu ffermio cyn eu lladd. Mae cynhyrchu cynradd hefyd yn cynnwys hela, pysgota a chynaeafu cynhyrchion gwyllt.

Ffermio

Mae'r Bwrdd Datblygu Amaethyddiaeth a Garddwriaeth wedi cynhyrchu canllawiau ac adnoddau i ffermwyr. Mae hyn yn cynnwys gwybodaeth am ddanfon cnydau a thatws gyda’i gilydd, casgliadau, a chyngor i ffermwyr a gweithwyr tymhorol. Efallai y bydd gofyn i ffermwyr fodloni manylebau cwsmer wedi'u diweddaru yn ystod y pandemig COVID-19.

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi cyngor ar gyfer gweithwyr amaethyddol tymhorol sy’n dod i Loegr i weithio ar ffermydd, ac ar gyfer eu cyflogwyr. Mae Cyngor ar gyfer gweithwyr tymhorol gan Lywodraeth Cymru ac ar gyfer gweithwyr a leolir yng Ngogledd Iwerddon, hefyd ar gael.

Llaeth

Rhaid i weithredwyr llaeth nad oeddent yn darparu llaeth yfed amrwd o'r blaen gysylltu â'u Harolygydd Hylendid Llaeth (DHI) cyn iddynt gyflenwi llaeth yfed heb ei basteureiddio i'r cyhoedd. Bydd eich DHI yn gallu eich tywys trwy'r broses hon.

Mae hwn yn gynnyrch risg uchel ac mae rheolaethau penodol yn berthnasol i'w gynhyrchu a'i ddosbarthu. Gellir dod o hyd i gyngor ac arweiniad pellach ar y rheolaethau hyn yn ein canllawiau ar laeth yfed amrwd.

Cynhyrchu bwyd anifeiliaid

Pan fydd yn rhaid i fusnes newid ei fformwleiddiadau safonol ar gyfer bwyd anifeiliaid neu ei safleoedd cynhyrchu, gellir defnyddio dulliau amgen a ganiateir o dan y meini prawf y manylir arnynt yn ein canllawiau sy’n Esbonio’r gyfraith ar ailfformiwleiddio a sefydliadau cynhyrchu bwyd anifeiliaid.

Rheoli Stoc

Dylai busnesau sicrhau bod unrhyw ychwanegion bwyd anifeiliaid neu ddeunyddiau bwyd anifeiliaid sydd wedi mynd heibio eu dyddiad ‘defnyddio erbyn’ yn cael eu gwaredu'n briodol. Dylech hefyd wirio stociau am ddifrod yn ogystal â chofnodion rheoli tymheredd (lle bo hynny'n berthnasol). Ni ddylech ddefnyddio ychwanegion bwyd anifeiliaid na deunyddiau bwyd anifeiliaid lle nad yw’r deunydd pecynnu yn ei gyfanrwydd neu lle mae cofnodion tymheredd yn dangos y gallai diogelwch bwyd anifeiliaid fod wedi'i gyfaddawdu.

Argaeledd ychwanegion bwyd anifeiliaid a deunyddiau bwyd anifeiliaid

Dylech wirio y gallwch gael gafael ar eich ychwanegion bwyd anifeiliaid a'ch deunyddiau bwyd anifeiliaid arferol fel y gellir bodloni manylion eich cynhyrchion. Rhaid i chi sicrhau bod unrhyw gyflenwyr neu gontractwyr newydd yn bodloni eich gofynion a’ch bod yn parhau i olrhain cynhyrchion. 

Os nad yw cyflenwr newydd wedi'i leoli yn y Deyrnas Unedig (DU) neu'r Undeb Ewropeaidd (UE), gwiriwch a oes ganddo Gynrychiolydd Trydydd Gwlad. Os yw'n briodol, dylech wneud cais. Mae gennym ganllawiau pellach ar Gynrychiolaeth Trydydd Gwlad ar gyfer busnesau bwyd anifeiliaid.

Argaeledd nwyddau traul

Dylech wirio bod gennych stociau digonol o gemegion glanhau addas ac nad ydynt wedi heibio eu dyddiad ‘defnyddio erbyn’. Mae hyn yn cynnwys eitemau hanfodol eraill fel menig tafladwy. 

Pysgota

Efallai bod pysgotwyr nad oeddent yn gwerthu'n uniongyrchol i'r cyhoedd cyn hyn yn newid eu harferion busnes ar yr adeg hon. P'un a werthir i fusnes arall neu i'r cyhoedd, mae'n ofynnol i bysgotwyr gael eu cofrestru fel busnes bwyd gyda'u hawdurdod lleol. 

Mae hyn yn ychwanegol at gofrestru gyda'r Sefydliad Rheoli Morol. Os ydych chi eisoes wedi cofrestru ond yn newid eich arferion, mae angen i chi gysylltu â'ch awdurdod lleol i ddweud wrthyn nhw am y newid hwn. 

Mae'r corff cyhoeddus Seafish wedi darparu canllawiau pellach i bysgotwyr sy'n dechrau gwerthu a danfon i'r cyhoedd.

Hyfforddi staff

Dylech ailystyried anghenion hyfforddi eich staff, gan gynnwys unrhyw newidiadau a wneir i weithdrefnau, fformwleiddiadau, a'r angen am olchi dwylo’n amlach neu fesurau cadw pellter cymdeithasol.

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE)

Gall defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) yn y diwydiant bwyd a bwyd anifeiliaid fod i ddiogelu gweithwyr, a lle bo hynny'n briodol, i atal bwyd/bwyd anifeiliaid rhag cael ei halogi wrth gynhyrchu. Ni ddylai'r sefyllfa bresennol newid y gofynion hyn.

Dylech barhau i sicrhau bod y defnydd o PPE fel y nodir yn eich System Rheoli Diogelwch Bwyd neu Fwyd Anifeiliaid (FSMS), ac yn unol â'ch polisïau presennol ar Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith. Dylech chi:

  • bwysleisio pwysigrwydd golchi dwylo yn amlach a chynnal arferion hylendid da mewn ardaloedd paratoi a thrin bwyd. Dylai gweithwyr olchi eu dwylo am o leiaf 20 eiliad, yn enwedig ar ôl bod mewn man cyhoeddus, chwythu eu trwyn, pesychu, neu disian.
  • sicrhau bod arwynebau a gwrthrychau sy’n cael eu cyffwrdd yn rheolaidd yn cael eu glanhau a’u diheintio’n aml, gan ddefnyddio'ch cynhyrchion glanhau arferol. 

Menig

Mae'r ddeddfwriaeth Diogelwch a Hylendid Bwyd a Bwyd Anifeiliaid yn mynnu eich bod yn darparu bwyd a bwyd anifeiliaid diogel a bod gennych weithdrefnau hylendid priodol ar waith. Efallai y bydd rhai busnesau yn gweithredu polisi defnyddio maneg, ond nid yw gwisgo menig gan staff sy'n trin bwyd yn ofyniad cyfreithiol. 

Y ffordd orau y gall y rheiny sy’n trin bwyd a bwyd anifeiliaid gynnal hylendid personol da yw trwy olchi eu dwylo yn aml. Gellir defnyddio menig fel cymorth i arfer hylendid bwyd da, ond ni ddylid eu defnyddio yn lle trefn drylwyr o olchi dwylo yn effeithiol. Gall y feirws COVID-19 (a feirysau eraill yn ogystal â bacteria) halogi menig tafladwy yn yr un ffordd ag y mae'n cyrraedd dwylo gweithwyr. 

Os defnyddir menig, dylid eu newid mor aml ag y byddech chi'n golchi dwylo a rhaid i chi olchi eich dwylo wrth newid neu dynnu menig. Rhaid newid menig ar ôl cynnal gweithgareddau nad ydynt yn gysylltiedig â bwyd, fel agor a chau drysau, trin arian a gwagio biniau. Dylai gweithwyr bwyd osgoi cyffwrdd â'u ceg a'u llygaid wrth wisgo menig. 

Masgiau wyneb

Efallai y bydd sefyllfaoedd lle byddwch chi'n darparu masgiau wyneb i ddiogelu bwydydd risg uchel neu lle mae gweithwyr yn dod i gysylltiad â risgiau yn yr aer. Os felly, dylech barhau i ddilyn eich polisïau cyfredol ar ddefnyddio masgiau wyneb.

Dilynwch eich gweithdrefnau sefydledig ar gyfer defnyddio PPE yn yr amgylchedd gweithio. Dylech chi hefyd ystyried canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol

Gorchuddion wyneb

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi canllawiau i fusnesau ar wisgo gorchuddion wyneb

Gall defnyddio a thrin gorchuddion wyneb yn amhriodol beri risg i ddiogelwch a hylendid bwyd yn ogystal ag i iechyd a diogelwch staff.

Os yw eich staff yn dewis gwisgo gorchuddion wyneb i deithio i’r gwaith, dylech chi roi gweithdrefnau ar waith ar gyfer trin a storio neu waredu’n ddiogel y gorchuddion wyneb hynny.

Lle bo’n bosibl, dylech chi hefyd ystyried addasu eich polisi dillad gwaith a’ch gweithdrefnau diogelwch bwyd i gefnogi eich staff a fyddai’n dymuno gwisgo gorchudd wyneb yn y gweithle, i wneud hynny’n ddiogel.

Er y gofynnir i gyflogwyr gefnogi eu staff sy’n dewis gwisgo gorchuddion wyneb, gall fod sefyllfaoedd mewn amgylchedd bwyd lle nad yw hyn yn briodol am resymau diogelwch a hylendid bwyd. Os ydych chi’n dewis, ar ôl cynnal asesiad risg, y byddai’n amhriodol i’ch staff wisgo gorchudd wyneb yn y gweithle, a bod angen mesurau amgen i liniaru’r risg o ledaenu COVID-19, dylech chi esbonio’n glir i’ch gweithwyr eich rhesymau am eich penderfyniad.

Cadw pellter cymdeithasol

Ni fydd bob amser yn bosibl cadw pellter o 2 fetr. Yn yr amgylchiadau hyn rhaid i gyflogwyr a gweithwyr wneud popeth o fewn eu gallu i leihau risg.

Mae Gweithio'n ddiogel yn ystod COVID-19 wrth weithio yn yr awyr agored yn cynnwys rhagor o ganllawiau ar sut i gadw pellter cymdeithasol yn y gwaith a chamau y gallwch eu cymryd i leihau'r risg o ledaenu’r coronafeirws.