Neidio i’r prif gynnwys

Canllawiau i fusnesau bwyd sy'n cau eu drysau’n gyflym yn ystod COVID-19

Canllawiau ar gyfer bwytai a gweithgynhyrchwyr bwyd ar weithdrefnau cau drysau’n gyflym yn ystod pandemig COVID-19.
Diweddarwyd ddiwethaf

Datblygwyd y canllawiau hyn i gynorthwyo gweithredwyr busnesau bwyd lle mae achos o COVID-19 yn y gweithle, neu gyfyngiadau cenedlaethol, yn arwain at orfod rhoi'r gorau i weithrediadau dros dro. Mae'n ategu canllawiau hylendid bwyd presennol yr Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) a chanllawiau'r llywodraeth ar gyfer busnesau bwyd ar atal a rheoli COVID-19

Mae'r canllawiau hyn wedi'u bwriadu ar gyfer pob busnes bwyd gan gynnwys siopau tecawê, bwytai/gwestai, manwerthwyr bwyd, gweithgynhyrchwyr bwyd, ffatrïoedd cig a gweithredwyr ffermio ac amaeth. Mae canllawiau gan yr ASB yn canolbwyntio ar y prosesau a'r gofynion hylendid y mae'n rhaid i chi eu dilyn i weithredu eich busnes bwyd yn ddiogel. 

Efallai eich bod eisoes wedi datblygu cynlluniau parhad busnes/wrth gefn i ddelio â rheoli achosion neu sefyllfaoedd eraill lle mae angen i chi roi'r gorau i weithrediadau arferol ar fyr rybudd.

Pan wneir penderfyniad i gau eich busnes, bydd y canllawiau hyn yn eich helpu i ystyried y camau y bydd angen i chi eu cymryd o safbwynt hylendid bwyd i gau eich busnes yn ddiogel. Bydd blaenoriaethu hylendid bwyd a diogelwch bwyd yn eich gweithdrefnau cau’r busnes yn eich helpu i ddiogelu eich stoc a'ch nwyddau bwyd ac yn gwneud ailagor yn haws ac yn fwy effeithlon.

Cyn ailddechrau eich gweithrediadau, dylech chi hefyd gyfeirio at ein canllawiau ar 'Ailagor ac addasu eich busnes bwyd yn ystod COVID-19'.

Gweithdrefn os amheuir achos o COVID-19 

Os oes mwy nag un achos o COVID-19 yn gysylltiedig â'ch gweithle, dylech gysylltu â'ch tîm diogelu iechyd y cyhoedd lleol yng Nghymru, ac yn Lloegr neu Asiantaeth Iechyd Cyhoeddus HSC yng Ngogledd Iwerddon i roi gwybod bod amheuaeth o achos mawr (outbreak). Dylech chi hefyd gadw mewn cysylltiad â'ch awdurdod lleol i'w ddiweddaru ar statws yr achos a amheuir.  

Os bydd y tîm diogelu iechyd y cyhoedd lleol yn datgan achos mawr (outbreak) yn eich busnes bwyd, gofynnir i chi gofnodi manylion y staff sydd â symptomau a chynorthwyo i adnabod cysylltiadau. Byddwch chi’n cael gwybodaeth am y broses rheoli achosion, a fydd yn eich helpu i roi mesurau rheoli ar waith, cynorthwyo gyda chyfathrebu â staff, ac atgyfnerthu negeseuon ynglŷn ag atal y feriws.

Er mwyn helpu i baratoi eich busnes, dylech chi adolygu eich gweithdrefnau cau sefydledig. Pan gadarnheir achos, efallai y bydd angen cau’r busnes yn gyflym. 

Efallai y bydd sefyllfaoedd eraill lle cewch eich atal rhag parhau i gynhyrchu bwyd diogel gan ddilyn eich gweithdrefnau sefydledig. Er enghraifft, gallai hyn fod oherwydd bod gennych chi lai o staff oherwydd salwch neu bod staff yn gorfod hunan-ynysu oherwydd COVID-19. 

Rheoli stoc yn ddiogel

Os bydd rhaid i chi roi gorau i weithredu dros dro, bydd angen i chi ystyried eich gallu i storio deunyddiau crai, cynhwysion a nwyddau bwyd yn ddiogel ar gyfer y cyfnod cau.

Deunyddiau Crai, Cynhwysion a Chynhyrchion

  • Rheoli tymheredd – bydd angen i chi asesu'ch stociau i sicrhau bod gennych chi ddigon o le storio dan reolaeth tymheredd ar gyfer yr holl fwydydd wedi'u oeri a'u rhewi, a'ch bod yn gallu parhau i gynnal cofnodion monitro priodol.  Os na allwch chi sicrhau eich bod chi’n rheoli tymheredd cynhyrchion, dylech chi ystyried trefniadau amgen, er enghraifft eu hanfon i gyfleusterau storio priodol. 
  • Gwydnwch – pan fyddwch chi’n ailagor, ni fyddwch yn gallu defnyddio bwydydd sydd wedi mynd heibio eu dyddiad ‘defnyddio erbyn’ (use-by).  Dylech chi asesu eich stociau gan y gallai fod yn bosibl rhewi eitemau er mwyn ymestyn oes y bwyd. Mae'r ASB yn darparu canllawiau ar rewi bwyd wedi’i oeri a bwyd ar dymheredd yr aer mewn sypiau
  • Hylendid – bydd angen i chi sicrhau y gellir cadw bwyd yn ddiogel ac yn hylan yn ystod y cyfnod cau, ac yn enwedig osgoi croeshalogi alergenau. 
  • Rheoli plâu – mae'n hanfodol nad oes unrhyw blâu ar eich safle. Efallai y bydd angen i chi gysylltu â'ch contractiwr ac adolygu arolygiadau wedi'u rhaglennu yn ystod y cyfnod rydych chi ar gau. Dyma ganllawiau pellach ar reoli plâu ar gyfer arlwywyr a manwerthwyr bach
  • Cynnyrch gorffenedig – ar gyfer gweithgynhyrchwyr bwyd a lladd-dai efallai bod gennych chi gynnyrch gorffenedig yn aros i'w gludo i gwsmeriaid. Bydd angen i chi asesu a ellir cael gwared ar gynnyrch yn ddiogel yn ystod y cyfnod y mae’r safle ar gau. Er enghraifft, lle mae'r cynnyrch wedi'i becynnu ac yn barod i’w anfon. 
  • Bwyd a gedwir mewn ffreutur/bwytai ac ystafelloedd staff – bydd angen i chi ystyried storio unrhyw gynhwysion/cynhyrchion bwyd yn ddiogel ac yn hylan, gan gynnwys mesurau rheoli tymheredd, asesu gwydnwch a rheoli plâu.
  • Ailddosbarthu cynhwysion neu gynhyrchion dros ben – lle nad yw'r storfa'n addas neu'n bosibl, efallai y gallwch chi ystyried ail-ddosbarthu. Mae WRAP yn darparu canllawiau cyffredinol ar hyn a chanllawiau penodol ar labelu bwydydd i'w hailddosbarthu.
  • Dosbarthu bwyd – lle bo angen, dylech chi gysylltu â chyflenwyr a chanslo dosbarthiadau bwyd na fydd eu hangen mwyach yn ystod y cyfnod pan fydd eich busnes ar gau. 
  • Dosbarthu anifeiliaid byw – bydd angen i ladd-dai gychwyn eu gweithdrefnau brys presennol i atal danfon anifeiliaid byw. Dylid gwneud hyn mewn ffordd sy'n sicrhau bod anghenion lles anifeiliaid yn cael eu diwallu. 
  • Anifeiliaid byw ar y safle – Dylid gwneud trefniadau i sicrhau bod unrhyw anifeiliaid byw na ellir eu lladd yn cael eu symud i gyfleusterau addas eraill i'w lladd ar ôl ymgynghori'n gyntaf â'r cyrff rheoli swyddogol priodol ac ar ôl cael y caniatâd angenrheidiol. 

Nwyddau bwyd (gan gynnwys deunydd pecynnu)

  • Dylai cyfleusterau storio diogel barhau i fod yn ddiogel tra bod eich busnes ar gau, mae hyn yn arbennig o bwysig ar gyfer unrhyw gemegion a gedwir ar y safle
  • Rhaid cynnal storfa hylan ar gyfer yr holl ddeunyddiau â ddaw i gysylltiad â bwyd a deunydd pecynnu bwyd. 
  • Dylai rhaglenni rheoli plâu gynnwys yr holl fannau storio

Peiriannau ac offer

Dylech chi ddilyn eich gweithdrefnau glanhau diwedd y dydd arferol cyn rhoi’r gorau i ddefnyddio peiriannau ac offer yn gyflym. Dylid glanhau a diheintio offer ac arwynebau yn briodol. Fodd bynnag, er mwyn gallu cau’r busnes yn gyflym, os oes angen glanhau unrhyw offer nad yw’n hanfodol, dylid gwneud hynny cyn ailagor ac nid ar y pwynt hwn. 

Os amheuir  fod achosion o COVID-19 yn y gweithle, dylech chi hefyd ddilyn y canllawiau glanhau mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd

Casglu gwastraff

Dylech chi gysylltu â'ch contractiwr gwastraff a threfnu i gasglu gwastraff cyffredinol cyn gynted ag sy'n ymarferol. Bydd osgoi cronni gwastraff ar y safle yn lleihau problemau fel plâu. 

Ni ddylai busnesau sy'n cynhyrchu sgil-gynhyrchion anifeiliaid ganiatáu i wastraff gronni nac oedi’n ormodol ar gael gwared ar wastraff. Dylech chi ddilyn eich gweithdrefnau arferol gan ddefnyddio safle cymeradwy a sicrhau bod categoreiddio sgil-gynhyrchion anifeiliaid yn cael ei gynnal a bod cofnodion priodol yn cael eu cadw.

Dylid trin gwastraff a gynhyrchir mewn perthynas â glanhau COVID-19 penodol yn unol â'r canllawiau glanhau mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd. 

Gweithrediadau gofalu yn ystod cyfnod o gau busnesau

Ar ôl cwblhau gweithdrefnau glanhau priodol, dylai fod yn bosibl i fusnesau ymgymryd â chyfrifoldebau 'gofalu' parhaus gan gynnwys y rhai sy'n ymwneud â diogelwch a hylendid bwyd, lle gellir dilyn proses ddiogel o wneud hynny, gallai hyn gynnwys:  

  • Rhewgelloedd a storfeydd oer  – lle mae'r rhain yn parhau i weithredu i storio deunyddiau crai, cynhwysion neu gynhyrchion bydd angen i chi allu monitro tymereddau gweithredu. Efallai y gallwch chi wneud hyn o bell ac efallai bod gennych chi weithdrefnau larwm ar waith. Fel arall, efallai y bydd angen monitro o'r fath ar y safle
  • Cynnal a chadw – gall fod yn bosibl gynnal a chadw adeiladau/safleoedd/peiriannau gan ddefnyddio contractwyr neu staff nad yw'n ofynnol iddynt hunan-ynysu 
  • Rheoli plâu – lle darperir hyn gan gontractwyr, dylai fod yn bosibl parhau â'ch amserlen arferol neu amserlen wedi’i chwtogi

Pan fydd safle'n cael ei adael yn wag, dylid ystyried mesurau diogelwch priodol i atal mynediad heb awdurdod.

Cyfathrebu â staff a’u hyfforddi

Dylai hyfforddiant staff ar eich gweithdrefnau brys, parhad busnes neu gynlluniau wrth gefn fod yn gymesur â dyletswyddau a chyfrifoldebau. Efallai y bydd angen i chi ddiweddaru'r hyfforddiant hwn i gynnwys gweithdrefnau cau’r busnes yn gyflym wedi'u haddasu i sefyllfa COVID-19. 

Bydd angen i chi sicrhau eich bod chi’n cyfathrebu â staff yn briodol i sicrhau proses dychwelyd i'r gwaith ddiogel, pan gewch wybod ei bod yn ddiogel gwneud hynny yn dilyn gorfod cau’r busnes yn gyflym. 

Dylai gweithdrefnau dychwelyd i'r gwaith, a gweithdrefnau iach i weithio, gynnwys ystyriaethau COVID-19. Mae Iechyd Cyhoeddus Lloegr wedi darparu canllawiau pellach ar weithdrefnau dychwelyd i'r gwaith yn ddiogel. Bydd eich tîm diogelu iechyd lleol yn darparu cyngor i'ch cynorthwyo gyda hyn.  

Bydd angen hyfforddiant ar unrhyw weithdrefnau newydd a roddir ar waith ar ôl cau’r busnes i liniaru risgiau COVID-19 neu newidiadau i weithdrefnau Systemau Rheoli Diogelwch Bwyd /Dadansoddi Peryglon a Phwyntiau Rheoli Critigol (HACCP) ar gyfer yr holl staff. Mae'r llywodraeth wedi darparu canllawiau ar weithio'n ddiogel yn ystod COVID-19.

Darperir canllawiau pellach ar gyfathrebu â gweithwyr yn y Canllawiau i fusnesau bwyd ar atal a rheoli’r coronafeirws (COVID-19).