Neidio i’r prif gynnwys
English Cymraeg

Rhestr wirio dechrau busnes ar gyfer busnesau newydd

Rhestr wirio i gefnogi busnesau bwyd newydd, a’r rhai sy’n gwerthu bwyd o’r cartref, i sefydlu’r busnes yn effeithiol a diogelu eu cwsmeriaid.

Last updated: 21 Chwefror 2022

Mae’r rhestr wirio hon ar gyfer unigolion sy’n bwriadu dechrau busnes bwyd, boed o’ch cartref neu safle masnachol.

Nid yw’r rhestr hon yn gynhwysfawr a dylid ei darllen ochr yn ochr â’n canllawiau hylendid bwyd a diogelwch bwyd. Bydd dilyn y camau hyn yn eich helpu i fodloni safonau hylendid, parhau i gydymffurfio â’r gyfraith a diogelu eich cwsmeriaid. 

Mae’r rhestr wirio hon hefyd ar gael i'w lawrlwytho ar ffurf tabl.

Cofrestru gyda’ch awdurdod lleol

Dylech chi gofrestru gyda’ch awdurdod lleol o leiaf 28 diwrnod cyn i chi ddechrau eich busnes bwyd. Os ydych chi eisoes yn masnachu a heb gofrestru, mae angen i chi gofrestru cyn gynted â phosib.

Gwirio bod gennych chi’r caniatâd priodol 

Os ydych yn cynnal eich busnes o’ch cartref, neu safle domestig, mae angen i chi sicrhau bod gennych chi’r caniatâd priodol. Efallai y bydd angen i chi wirio gyda’r canlynol:

  • eich cwmni morgais neu landlord 
  • eich awdurdod cynllunio lleol 
  • darparwr yswiriant.

Dylech chi hefyd ymchwilio i’r canlynol: 

  • lwfansau treth
  • cyfraddau busnes.

Cofrestru fel person hunangyflogedig

Pan fyddwch chi'n dechrau busnes bwyd, mae angen i chi hysbysu Cyllid a Thollau EM eich bod yn hunangyflogedig. Mae hyn er mwyn eu rhybuddio y byddwch chi’n talu treth trwy Hunanasesiad. Mae angen i chi gofrestru fel person hunangyflogedig, hyd yn oed os ydych chi’n gweithio rhan-amser neu os oes gennych chi swydd arall.

Cysylltu â’ch awdurdod lleol

Efallai y bydd gan wefan eich awdurdod lleol ganllawiau defnyddiol mewn perthynas â dechrau eich busnes bwyd.

Sefydlu gweithdrefnau diogelwch bwyd

Rhaid i fusnesau bwyd fod â gweithdrefnau rheoli diogelwch bwyd ar waith. Efallai y bydd ein pecyn Bwyd mwy diogel, busnes gwell ar gyfer arlwywyr (Pecyn arlwyo diogel yng Ngogledd Iwerddon) yn ddefnyddiol i chi ddeall a mynd i’r afael â risgiau diogelwch a hylendid bwyd.

Ystyried hyfforddiant diogelwch bwyd 

Mae’n bwysig dangos y safonau uchaf o ran paratoi, trin, storio a gweini bwyd. Cysylltwch â thîm Diogelwch Bwyd neu Iechyd yr Amgylchedd eich awdurdod lleol i gael cyngor ar gyrsiau hyfforddi diogelwch bwyd perthnasol sydd ar gael i chi.

Arfer hylendid bwyd da

Mae hylendid bwyd da yn hanfodol i sicrhau bod y bwyd rydych chi'n ei weini'n ddiogel i'w fwyta. Pan fyddwch chi'n sefydlu busnes bwyd, mae angen i chi gyflwyno ffyrdd o weithio a fydd yn eich helpu i sicrhau bod safonau hylendid yn briodol o’r cychwyn cyntaf. 

Y pedwar peth pwysig i’w cofio ar gyfer hylendid bwyd da yw: glanhau, coginio, oeri ac osgoi croeshalogi.

Paratoi eich safle i gynnal busnes bwyd

Rhaid cadw safle eich busnes bwyd, eich cartref o bosib, yn lân a’i gynnal mewn cyflwr da. Dylech chi ystyried y canlynol: 

  • cyfleusterau golchi dwylo
  • mannau ac offer paratoi bwyd
  • gwastraff bwyd a rheoli plâu
  • iechyd a diogelwch a diogelwch tân.

Gwerthu bwyd ar-lein a’i ddosbarthu’n ddiogel 

Pan fyddwch chi’n gwerthu bwyd dros y rhyngrwyd, mae’r bwyd yn ddarostyngedig i gyfraith bwyd y Deyrnas Unedig. Mae hyn yn cynnwys diogelwch, cadw cofnodion, galw a thynnu cynnyrch yn ôl, hylendid a labelu. 

Mae’n rhaid i chi sicrhau bod bwyd yn cael ei ddosbarthu i ddefnyddwyr mewn ffordd sy'n sicrhau na fydd yn anniogel neu'n anaddas i'w fwyta. 

Mae rhagor o wybodaeth am ddosbarthu’n ddiogel ar y dudalen diogelwch bwyd ar gyfer dosbarthu bwyd.

Darparu gwybodaeth am alergenau a dilyn rheolau labelu 

Mae'n ofynnol i fusnesau bwyd o bob maint ddarparu gwybodaeth am alergenau a dilyn rheolau labelu fel y'u nodir mewn cyfraith bwyd.

Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi ddarparu gwybodaeth am alergenau i’ch cwsmeriaid, trin a rheoli alergenau bwyd yn effeithiol wrth baratoi bwyd, a gwybod a yw rheoliadau PPDS (bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu’n uniongyrchol) yn effeithio ar eich gwerthiannau bwyd .

Ceir rhagor o wybodaeth am reoli alergenau yn y canllawiau alergenau ar gyfer busnesau bwyd.