Dechrau busnes bwyd Sefydlu busnes bwyd

Sut i ddewis y safle cywir a pha gyfleusterau sydd angen i chi eu darparu yn eich busnes bwyd. Mae'n cynnwys cyngor ar iechyd a diogelwch a diogelwch tân.
Diweddarwyd ddiwethaf

Dewis y safle cywir ar gyfer eich busnes

Rhaid i safle eich busnes: 

  • gydymffurfio â'r rheoliadau angenrheidiol
  • eich galluogi i baratoi bwyd yn ddiogel

Rhaid i chi gadw'ch safle yn lân a'i gynnal mewn cyflwr da. Rhaid i'ch safle eich galluogi i ddilyn arferion hylendid bwyd da, gan gynnwys diogelu yn erbyn halogiad a rheoli plâu. 

Pan fyddwch chi'n dewis safle newydd, neu'n gwneud newidiadau i safle, mae'n syniad da gofyn am gyngor gan eich awdurdod lleol. 

Mae'r rheolau canlynol yn berthnasol i'ch holl safleoedd, nid dim ond yr ardaloedd sy'n cael eu defnyddio i baratoi bwyd.

Cyfleusterau golchi dwylo a thoiledau

Rhaid i chi gael digon o sinciau i'r staff olchi eu dwylo gyda dŵr poeth ac oer a deunyddiau ar gyfer glanhau dwylo a'u sychu'n hylan. 

Cyfleusterau newid

Rhaid i chi ddarparu cyfleusterau digonol i staff newid eu dillad, lle bo angen.

Gofynion eraill

Rhaid i'ch safle hefyd gael systemau awyru, goleuo a draenio digonol.

Ardaloedd paratoi bwyd

Mae'r rheolau canlynol yn berthnasol i ystafelloedd lle mae bwyd yn cael ei baratoi.

Lloriau a waliau

Rhaid i loriau a waliau fod:

  • mewn cyflwr da
  • yn hawdd i'w glanhau
  • wedi'u diheintio
  • yn llyfn, yn gadarn ac yn olchadwy

Nenfydau

Dylai nenfydau fod:

  • mewn cyflwr da
  • yn hawdd i'w glanhau i atal baw rhag adeiladu
  • heb gyddwysiad na llwydni
  • â phaent a phlastr heb eu gwisgo

Ffenestri a drysau

Rhaid i ffenestri ac unrhyw agoriadau eraill (fel drysau) gael eu hadeiladu mewn ffordd sy'n atal baw rhag adeiladu. Os ydynt yn agor i fynd tu allan, mae'n rhaid iddynt gael sgriniau atal pryfed y gellir eu tynnu'n hawdd i'w glanhau.

Rhaid i ddrysau fod yn hawdd i'w:

  • glanhau
  • diheintio  

Arwynebau

Rhaid i arwynebau (gan gynnwys arwynebau offer) mewn mannau lle mae bwyd yn cael ei drin, yn enwedig y rhai hynny sy'n cyffwrdd bwyd, fod: 

  • mewn cyflwr da
  • yn hawdd i'w glanhau
  • wedi'u diheintio

Cyfleusterau ar gyfer glanhau offer 

Rhaid bod gan eich safle gyfleusterau digonol ar gyfer glanhau, diheintio a storio offer.  Rhaid i'r cyfleusterau gael cyflenwad digonol o ddŵr poeth ac oer.

Cyfleusterau ar gyfer golchi bwyd 

Rhaid cael sinciau ar wahân, lle bo angen, ar gyfer golchi bwyd ac offer glanhau mewn ardaloedd paratoi bwyd.

Rhaid i bob sinc gael cyflenwad digonol o ddŵr poeth ac oer ar gyfer golchi bwyd a rhaid i’r dŵr fod yn addas i'w yfed. Rhaid cadw'r cyfleusterau hyn yn lân a'u diheintio.

Offer

Rhaid i'r holl eitemau, ffitiadau ac offer sy'n cyffwrdd bwyd fod:

  • mewn trefn a chyflwr da
  • wedi'u glanhau'n effeithiol a'u diheintio'n ddigon aml i osgoi unrhyw risg o halogiad
Gallwch chi ddod o hyd i ragor o wybodaeth am gynnal a chadw yn ein pecyn Safer Food, Better Business ar gyfer arlwywyr. 

Gwastraff Bwyd

Mae'n rhaid i chi gael cyfleusterau digonol ar gyfer storio a gwaredu bwyd. Mae'n rhaid i chi gael gwared ar wastraff bwyd a sbwriel arall o ystafelloedd sy'n cynnwys bwyd cyn gynted ag y bo modd i'w osgoi rhag adeiladu a denu plâu.

Dyma'r tri phrif grŵp o blâu a sy'n bodoli mewn busnesau bwyd: 

  • Cnofilod (rodents) – llygod mawr a llygod
  • Pryfed (insects) – chwilod du, chwilod, morgrug a phryfed
  • Adar – colomennod ac ati
Gallwch chi ddod o hyd i ragor o wybodaeth am reoli plâu yn ein pecyn Safer Food, Better Business ar gyfer arlwywyr.

Fideo hyfforddi diogelwch bwyd – Rheoli plâu

Yr hyn sydd angen i chi ei wybod a'i wneud i gadw plâu allan o'ch busnes.

 

Iechyd a diogelwch

Os oes gennych chi bump neu ragor o weithwyr, mae'n rhaid i chi gael polisi iechyd a diogelwch ysgrifenedig sy'n disgrifio'r trefniadau sydd ar waith. 

Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) wedi datblygu Canllawiau iechyd a diogelwch hawdd i helpu busnesau bach a chanolig i ddeall iechyd a diogelwch.

Os ydych chi yng Ngogledd Iwerddon, cysylltwch ag Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch Gogledd Iwerddon.

Diogelwch tân

Rhaid i chi gynnal asesiad risg tân yn eich safle a chymryd rhagofalon diogelwch tân i'ch diogelu chi, eich staff a'ch cwsmeriaid. Bydd y mesurau diogelu y bydd angen i chi eu rhoi ar waith yn dibynnu ar ganlyniad asesiad risg tân o'r safle.

Os ydych chi'n bwriadu addasu'ch safle, mae'n syniad da cael cyngor diogelwch tân cyn i chi ddechrau arni. Gallwch chi gael cyngor gan eich awdurdod tân lleol.

I gael rhagor o wybodaeth, edrychwch ar dudalen tân a ffrwydradau ar wefan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Cynorthwyo a chefnogi eich busnes bwyd

Gall eich busnes gael cyngor ar y canlynol:

Gan ddibynnu ar yr hyn y mae eich busnes bwyd yn ei wneud, efallai y bydd gennych chi gyfrifoldebau eraill. 

Gwiriwch a oes angen:

Mae yna hefyd reolau y mae'n rhaid i chi eu dilyn os ydych chi'n:

Mae GOV.UK, yn darparu cyngor a chymorth busnes am ddim ar gyfer dechrau busnes. Gallwch chi hefyd ddod o hyd i gymorth, cyngor a ffynonellau cyllid am ddim trwy eich 'canolfan dwf' leol’.
Mae Busnes Cymru yn wasanaeth am ddim sy'n rhoi cefnogaeth a chyngor diduedd, annibynnol i bobl sy'n dechrau, yn rhedeg ac yn tyfu busnes yng Nghymru.  

Cofiwch: Pan fyddwch chi'n dechrau busnes bwyd newydd neu'n cymryd yr awenau mewn busnes sy'n bodoli eisoes, mae'n rhaid i chi gofrestru gyda'ch awdurdod lleol.