Neidio i’r prif gynnwys

Ymchwilio i achosion Listeria

Mae ymchwiliad yn cael ei gynnal i achosion o listeria yn ymwneud â brechdanau.
7 Mehefin 2019

Mae'r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB), Iechyd Cyhoeddus Cymru (ICC), Iechyd Cyhoeddus Lloegr (PHE), Safonau Bwyd yr Alban (FSS), Diogelu Iechyd yr Alban (HPS) a nifer o awdurdodau lleol wrthi'n ymchwilio i ffynhonnell yr heintiau listeria sy’n gysylltiedig â brechdanau wedi’u pecynnu ymlaen llaw. 

Mae brechdanau a saladau sy'n gysylltiedig â'r achosion wedi cael eu tynnu'n ôl ac mae'r cyflenwr, The Good Food Chain, wedi rhoi'r gorau i gynhyrchu yn wirfoddol wrth i’r ymchwiliad barhau. Cafodd y busnes hwn ei gyflenwi â chig a gynhyrchwyd gan North Country Cooked Meats, a brofodd yn bositif am y straen o listeria dan sylw. Mae’r busnes hwn a North Country Quality Foods sy’n dosbarthu ei gynhyrchion, wedi rhoi’r gorau i gynhyrchu yn wirfoddoli.

Roedd yr achosion o haint listeria yn cynnwys chwe claf ysbyty ddifrifol wael yn Lloegr. Yn anffodus, mae tri o’r cleifion hyn wedi marw. Nid oes unrhyw achosion yng Nghymru, yr Alban na Gogledd Iwerddon ar hyn o bryd.

Fel arfer, nid yw haint listeria’n effeithio ar bobl iach neu gall achosi salwch ysgafn iawn. Fodd bynnag, gall y canlyniadau fod yn fwy difrifol i rai pobl, yn enwedig y rhai hynny sydd eisoes â chyflyrau iechyd a menywod beichiog. Mae’r risg i iechyd y cyhoedd yn parhau i fod yn isel, a dylai unigolion ond geisio sylw meddygol os ydynt yn datblygu symptomau. 

Mae Safonau Bwyd yr Alban a Diogelu Iechyd yr Alban hefyd yn rhan o’r ymchwiliad ac ar hyn o bryd nid oes unrhyw achosion yng Nghymru nac yn yr Alban.

Nid yw’r brechdanau na’r saladau hyn yn cael eu cynhyrchu mwyach wrth i ymchwiliadau barhau, ac fe gafodd y cynhyrchion yr effeithiwyd arnynt eu tynnu'n ôl o ysbytai pan gafodd y cyswllt â'r heintiau listeria ei nodi i ddechrau. 

Meddai Dr Nick Phin, Dirprwy Gyfarwyddwr y Gwasanaeth Heintiau Cenedlaethol yn PHE: 

“Rydym ni’n cydymdeimlo â theuluoedd y cleifion hynny a fu farw. Rydym ni, ynghyd â'r ASB, cydweithwyr mewn awdurdodau lleol a'r GIG, wedi gweithio'n gyflym i bennu tarddiad tebygol yr achos hwn ac wedi cymryd camau i leihau'r risg i iechyd y cyhoedd. 

“Hyd yn hyn, nid oes achosion cysylltiedig wedi’u nodi y tu allan i sefydliadau gofal iechyd ac mae unrhyw risg i'r cyhoedd yn isel.”

Meddai Dr Colin Sullivan, Prif Swyddog Gweithredu'r ASB: 

“Estynnwn ein cydymdeimlad i deuluoedd y cleifion hynny a fu farw.

“Rydym ni wedi cymryd camau ar y cyd ag awdurdodau lleol i leihau'r risg yn seiliedig ar y dystiolaeth hyd yn hyn. Bydd yr ASB yn parhau i ymchwilio i sut y digwyddodd yr achos ac a oes angen cymryd camau pellach i ddiogelu grwpiau agored i niwed.”

Gwybodaeth am Listeriosis

Mae listeriosis yn haint prin ac i’r rhan fwyaf o bobl, nid yw’n achosi niwed neu mae’n achosi symptomau ysgafn o gastroenteritis sy'n para am gyfnod byr heb yr angen am driniaeth fel arfer.

Gall gymryd hyd at 70 diwrnod i’r salwch ddatblygu ar ôl i rywun ddod i gysylltiad â'r organeb. 

Fodd bynnag, o bryd i’w gilydd mae haint mwy difrifol yn datblygu ac yn lledaenu i'r gwaed neu i'r ymennydd. Gall hyn effeithio ar bobl sydd â chyflyrau iechyd difrifol a gall hefyd effeithio ar fenywod beichiog. Gall menywod beichiog a phobl sydd â chyflyrau iechyd ddod o hyd i ragor o wybodaeth ar wefan y GIG.

Y ffordd orau i atal listeriosis yw arfer hylendid bwyd da. Ein cyngor ni yw rhoi bwyd wedi’i oeri mewn oergell neu offer addas arall cyn gynted ag y mae’n cyrraedd. Ni ddylid gadael bwyd sydd angen ei oeri allan heb reoli ei dymheredd am gyfnodau hir o amser. 

Mae modd gadael cynhyrchion bwyd allan heb reoli eu tymheredd am gyfnodau cyfyngedig, ar yr amod nad oes unrhyw risg i ddiogelwch bwyd, a hynny er mwyn cludo a storio’r bwyd. 

Nodiadau i olygyddion

 

  • Mae achosion wedi’u nodi yn Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Prifysgol Manceinion ac yn Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Ysbyty Prifysgol Aintree 
  • Mae cleifion a theuluoedd wedi gofyn am breifatrwydd am y tro
  • Mae listeriosis difrifol yn fwy tebygol o effeithio ar yr henoed, babis ifanc iawn, menywod beichiog a'r rhai sydd â system imiwnedd wan. Dylai pobl yn y grwpiau hyn geisio sylw meddygol ar unwaith os ydynt yn profi symptomau haint. I gael cyngor ar sut i osgoi listeriosis yn ystod beichiogrwydd, ewch i wefan y GIG.
  • Fel arfer mae cyfartaledd o 166 o achosion o listeriosis yng Nghymru a Lloegr bob blwyddyn (yn seiliedig ar nifer yr achosion blynyddol rhwng 2008-2018). Roedd cyfartaledd o 46 marwolaeth bob blwyddyn yn y chwe blynedd blaenorol (2010 – 2016)
  • Ar ôl tynnu’r cynnyrch yn ôl, mae Iechyd Cyhoeddus Lloegr a Diogelu Iechyd yr Alban wedi ysgrifennu at eu Hymddiriedolaethau a'u Byrddau GIG perthnasol i sicrhau eu bod yn dilyn protocolau storio a thrin bwyd priodol ac i roi arweiniad clinigol iddynt.