Campylobacter

Campylobacter yw achos mwyaf cyffredin gwenwyn bwyd yn y DU. Isod ceir rhagor o wybodaeth am campylobacter a'r rhaglen rheoli risg.

Awn i'r afael â Campylobacter trwy gydweithio

Awn i'r afael â Campylobacter trwy gydweithio Mae ACT yn ymgyrch sy'n dwyn y gadwyn fwyd gyfan ynghyd i leihau lefelau campylobacter mewn cyw iâr ac i leihau baich clefydau a gludir gan fwyd yn y DU. Ymunwch â ni yn y frwydr yn erbyn campylobacter: food.gov.uk/actnow ‒ cliciwch ar 'Cymraeg'.

Gair am campylobacter

Credir bod campylobacter yn gyfrifol am fwy na 280,000 o achosion o wenwyn bwyd bob blwyddyn. Caiff mwy na 72,000 o achosion o wenwyn campylobacter (neu campylobacteriosis)eu cadarnhau mewn labordai a bydd cyfran uchel o'r rhain yn gysylltiedig â bwyd.

Mae’r Asiantaeth yn parhau i ddadansoddi’r effaith y mae campylobacter yn ei chael ar bobl, ond mae amcangyfrifon blaenorol wedi dangos bod campylobacter yn gyfrifol am 110 o farwolaethau bob blwyddyn, ac yn costio economi’r DU tua £900 miliwn. Dofednod wedi’u halogi sy'n gyfrifol am tua 4 o bob 5 achos o wenwyn campylobacter yn y DU. Mae campylobacter i’w gael hefyd mewn cig coch, llaeth heb ei basteureiddio a dŵr heb ei drin. Er nad yw fel rheol yn tyfu mewn bwyd, mae’n ymledu’n hawdd ac nid oes angen llawer ohono i achosi haint. Felly, gall ychydig iawn o facteria mewn darn o gyw iâr nad yw wedi’i goginio ddigon, neu facteria sydd wedi’u trosglwyddo o gyw iâr amrwd i fwydydd eraill sy’n barod i’w bwyta, achosi salwch.

Yn ôl arolwg a gynhaliwyd gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd o gampylobacter mewn cyw iâr a oedd yn cael ei werthu gan y sector manwerthu yn y DU rhwng mis Mai 2007 a mis Medi 2008, roedd campylobacter yn bresennol yn 65% o’r samplau o gyw iâr ffres a brofwyd. Yn ôl arolwg gwaelodlin, a gynhaliwyd gan yr Undeb Ewropeaidd (UE) yn 2008 ac a gyhoeddwyd gan Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop ym mis Mawrth 2010, amcangyfrifid bod lefelau campylobacter yn y DU yn cyfateb i 75.3% mewn grwpiau o frwyliaid (cynnwys eu coluddion) ac yn cyfateb i 86.3% mewn carcasau brwyliaid (samplau o’u croen). Roedd y canlyniadau hyn yn uwch na lefelau cymedrig wedi’u pwysoli yr UE, sef 71.2% ar gyfer grwpiau o frwyliaid a 77% ar gyfer carcasau brwyliaid. Roedd ystod eang o lefelau campylobacter ar draws Aelod-wladwriaethau, a oedd yn amrywio o 4.9% i 100% mewn carcasau brwyliaid ac o 2% i 100% mewn grwpiau o frwyliaid.

Gellir gweld adroddiadau arolwg y DU ac arolwg yr UE drwy glicio ar y dolenni cyswllt isod (Saesneg yn unig).

Mae canfyddiadau’r arolygon hyn yn dangos bod heriau’n ymwneud â champylobacter yn bresennol yn ein system diogelwch bwyd. Un o’r prif flaenoriaethau ar gyfer yr Asiantaeth Safonau Bwyd yw lleihau clefydau a gludir gan fwyd yn y DU. Caiff hynny ei adlewyrchu yn Strategaeth Wyddoniaeth a Thystiolaeth 2010-15 a Strategaeth 2015 yr Asiantaeth, sy’n datgan y bydd clefydau a gludir gan fwyd yn cael eu lleihau gan ddefnyddio dull gweithredu a dargedir, a bod mynd i’r afael â champylobacter mewn cyw iâr yn flaenoriaeth.

Y rhaglen rheoli risg

Mae rhaglen rheoli risg campylobacter wedi’i datblygu er mwyn gostwng lefelau campylobacter mewn cyw iâr. Mae’r rhaglen yn cynnwys ystod o brosiectau sydd wedi’u hanelu at wahanol bwyntiau ar hyd y gadwyn fwyd, o’r fferm i’r fforc.

Mae’r Asiantaeth yn gweithio mewn partneriaeth â’r diwydiant a Defra, yn rhan o Gydweithgor Campylobacter. Mae’r cydweithgor wrthi’n datblygu Cynllun Gweithredu ar y Cyd a fydd yn helpu i nodi a gweithredu ymyriadau a fydd yn lleihau campylobacter. Er mwyn cyfrannu i’r gwaith hwn, mae’r Asiantaeth hefyd yn ariannu ymchwil newydd mewn cydweithrediad â’r Cyngor Ymchwil Biotechnoleg a Gwyddorau Biolegol, Defra, Adran Amaethyddiaeth a Datblygu Gwledig Gogledd Iwerddon a Llywodraeth yr Alban. Mae’r ymchwil yn rhan o strategaeth ar y cyd o’r enw Strategaeth Ymchwil ac Arloesi’r DU ar gyfer Campylobacter yn y gadwyn fwyd.

Gellir cael rhagor o wybodaeth am y cydweithgor, y cynllun gweithredu ac ymchwil yr Asiantaeth ynghylch campylobacter drwy glicio ar y dolenni cyswllt sydd ar waelod y dudalen.

Er mwyn mesur cynnydd o ran effeithiolrwydd y rhaglen rheoli risg, mae targed wedi’i osod ar y cyd gan y llywodraeth a’r diwydiant, sef lleihau campylobacter mewn ieir a gynhyrchir yn y DU erbyn 2015.

Gweithdy strategaeth campylobacter 2013

Nod gweithdy cyd-weithgor y llywodraeth a'r diwydiant, a gafodd ei gynnal ar 12-14 Mawrth 2013, oedd:

adolygu'r cynnydd hyd yn hyn o ran y gwaith ymchwil a gynhaliwyd fel rhan o strategaeth ymchwil ac arloesi'r DU (RISC) i fynd i'r afael â heriau parhaus sy'n gysylltiedig â datblygu ymyriadau effeithiol yn y gadwyn fwyd
gwerthuso p'un a yw strategaeth RISC y DU ar y trywydd iawn
nodi gwaith pellach a allai fod yn angenrheidiol

Roedd y gweithdy'n gyfle i randdeiliaid ryngweithio, cael gwybod am ddatblygiadau o ran ymchwil, a chyfrannu at ddyfodol strategaeth RISC y DU er mwyn sicrhau ei bod yn cyflawni ei nod.

Mae rhagor o wybodaeth am y gweithdy ar gael isod.

Y targed ar gyfer campylobacter

Mae’r Asiantaeth Safonau Bwyd, Defra, diwydiant dofednod y DU a’r prif fanwerthwyr wedi cytuno ar darged newydd a fydd yn mesur ymdrechion i leihau lefelau’r byg bwyd campylobacter mewn ieir.

Ceir tri chategori o lefelau halogi, ac ar hyn o bryd mae 27% o adar yn perthyn i’r categori uchaf.

Y targed newydd yw sicrhau bod y diwydiant yn lleihau niferoedd yr adar hyn sydd fwyaf halogedig yn siediau dofednod y DU, o 27% i 10% erbyn 2015.

Amcangyfrifir y gallai cyrraedd y targed hwn arwain at ostyngiad o hyd at 30% yn nifer yr achosion o wenwyn bwyd oherwydd campylobacter – tua 111,000 yn llai o achosion bob blwyddyn.

Rhagor yn yr adran hon

Lefelau campylobacter ar gyw iâr ffres ar y pwynt gwerthu – Blwyddyn gyntaf yr arolwg (Chwefror 2014 - Chwefror 2015)

Roedd arolwg blwyddyn o hyd, o fis Chwefror 2014 hyd at Chwefror 2015, yn edrych ar bresenoldeb a lefelau halogi campylobacter ar gyw iâr cyfan ffres wedi'i oeri, yn ogystal â'r deunydd pecynnu. Fel rhan o'r arolwg, profwyd 4,000 o samplau o gywion ieir cyfan a brynwyd o safleoedd manwerthu, siopau annibynol llai a siopau cig yn y Deyrnas Unedig. Cyhoeddwyd y canlyniadau llawn ar 28 Mai 2015

Campylobacter reduction: Round table discussion with industry executives September 2013

On 2 September 2013, Catherine Brown, Chief Executive of the FSA, hosted a 'round table' discussion on campylobacter reduction with 12 senior executives from leading UK poultry producers, processors and retailers.

Raw poultry packaging advice

It’s extremely unlikely that someone could become ill from contact with raw poultry packaging alone. Our advice on packing raw meat and fish should be followed to help prevent germs from spreading to ready-to-eat foods.

Campylobacter in broilers monitoring programme

The FSA has for a number of years funded research to monitor campylobacter contamination of broiler carcases at slaughter to support work to reduce the number of human campylobacter cases as part of its foodborne disease strategy. The FSA Strategy 2010-2015 included the outcome that ‘Food produced or sold in the UK is safe to eat’.

Joint Working Group on Campylobacter

The Joint Working Group on Campylobacter was established in August 2009 as a joint industry and government group. It aims to identify interventions that would reduce campylobacter in chicken.

FSA in Wales