Labelu alergenau bwyd

Mae'n rhaid i bobl sydd ag alergeddau bwyd fod yn arbennig o ofalus beth maen nhw'n ei fwyta. O’r herwydd, mae labelu bwyd yn bwysig iawn i'r bobl hyn oherwydd gallai'r canlyniadau fod yn ddifrifol iawn pe baent yn bwyta'r bwyd y mae ganddynt alergedd iddo.

Y rheolau presennol – hyd at 12 Rhagfyr 2014

Ar hyn o bryd, mae’r rheolau ar gyfer bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw yn rhestru 14 o alergenau bwyd allweddol. Mae'n rhaid cyfeirio at yr alergen gwreiddiol ar y pecyn lle bynnag y mae’r alergen, neu unrhyw gynhwysion sydd wedi'u cynhyrchu ohono, wedi cael ei ddefnyddio ar unrhyw lefel mewn bwyd sydd wedi'i becynnu ymlaen llaw, gan gynnwys diodydd alcohol. Mae'r rhestr yn cynnwys grawnfwydydd (cereals) ag ynddynt glwten, cramenogion (crustaceans), molysgiaid, wyau, pysgod, pysgnau, cnau, ffa soia, llaeth, seleri, mwstard, sesame, bys y blaidd a sylffwr deuocsid ar lefelau sy'n uwch na 10mg/kg, neu 10 mg/litr, wedi'i fynegi fel SO2.

Mae rhai o'r cynhwysion sy'n deillio o'r bwydydd alergenaidd yn y rhestr wedi'u prosesu cymaint fel nad ydynt bellach yn gallu achosi adwaith niweidiol. Cafodd rhestr o gynhyrchion sydd wedi'u heithrio ei chyhoeddi yng Nghyfarwyddeb 2007/68/EC ym mis Tachwedd 2007. Mae dolenni i’r ddeddfwriaeth ar gael ar ochr dde y dudalen hon.

I gael rhagor o wybodaeth, cymerwch gip ar y canllawiau ar ddeddfwriaeth labelu alergenau bwyd ar waelod y dudalen hon (Saesneg yn unig).

Newid rheolau labelu bwyd – o 13 Rhagfyr 2014 ymlaen

Mae rheolau labelu yng Nghyfarwyddebau Ewropeaidd 2003/89/EC a 2006/142/EC yn sicrhau bod pob defnyddiwr yn cael gwybodaeth gynhwysfawr am restrau cynhwysion ac yn ei gwneud yn haws i bobl sydd ag alergeddau bwyd adnabod cynhwysion y mae gofyn iddynt eu hosgoi. Fodd bynnag, ar ôl gweithredu Rheoliad Gwybodaeth am Fwyd i Ddefnyddwyr (UE) Rhif 1169/2011, bydd rheolau labelu alergenau yn newid ym mis Rhagfyr 2014.

Bydd y rheoliad newydd, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2011, yn adeiladu ar ddarpariaethau labelu alergenau ar gyfer bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw. Bydd yn cyflwyno gofyniad newydd i ddarparu gwybodaeth am alergenau ar gyfer bwyd a gaiff ei werthu heb ei becynnu ymlaen llaw neu wedi’i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol. Mae’r cyfnod trosiannol o dair blynedd yn rhoi digon o amser i fusnesau newid eu prosesau a’u labeli er mwyn bodloni’r darpariaethau a amlinellir yn y ddeddfwriaeth.

Mae’r Asiantaeth yn parhau i weithio gyda’i rhanddeiliaid i ddatblygu canllawiau dan arweiniad y diwydiant i gefnogi busnesau gyda’u cyfrifoldeb i ddarparu gwybodaeth am alergenau ar gyfer bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw a bwyd sydd heb ei becynnu ymlaen llaw.

Mae Consortiwm Manwerthu Prydain a’r Ffederasiwn Bwyd a Diod eisoes wedi cynhyrchu canllawiau ar y gofynion labelu newydd ar gyfer bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw. Mae’r Asiantaeth yn croesawu’r canllawiau hyn ac ymdrechion y diwydiant i sicrhau gwell cysondeb yn eu dull o labelu alergenau a dehongli’r darpariaethau o fewn y Rheoliad newydd. Bydd y dull mwy cyson hwn yn ei gwneud yn haws i bobl sydd ag alergedd ddod o hyd i’r wybodaeth am alergenau a ddarperir ar fwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw a’i deall. Mae’r canllawiau ar gael drwy’r ddolen ar ochr dde y dudalen hon.

Bydd y tudalennau hyn yn cael eu diwygio i adlewyrchu’r rheolau newydd yn ôl y gofyn yn y cyfnod yn arwain at fis Rhagfyr 2014 wrth i fwy o ganllawiau a chyngor gael eu cyhoeddi.

Labelu cyngor

Yn aml iawn mae gweithgynhyrchwyr yn defnyddio ymadroddion fel 'gallai gynnwys (may contain) i ddangos bod posibilrwydd y gallai’r bwyd gynnwys ychydig bach o alergen e.e. llaeth, wyau, cnau gan ei fod wedi mynd i mewn i'r cynnyrch yn ddamweiniol yn ystod y broses gynhyrchu.

Nid yw’n ofyniad cyfreithiol nodi ar y label bod bwyd yn gallu cynnwys olion bach o alergen, ond mae nifer o weithgynhyrchwyr yn gwneud hyn i rybuddio eu cwsmeriaid am y perygl.

Rhybuddion croeshalogi

Mae'n bwysig deall y gall gwahanol weithgynhyrchwyr ddewis defnyddio datganiadau gwahanol i rybuddio eu cwsmeriaid am y peryglon o groeshalogi ag alergenau, megis:

  • Gallai gynnwys x
  • Wedi'i gynhyrchu ar offer sy'n prosesu x
  • Wedi'i gynhyrchu mewn ffatri sy'n trin x

Mae'r datganiadau hyn yn disgrifio sut mae'r peryglon yn codi, ond nid ydynt yn arwydd o ba mor ddifrifol yw'r perygl. Am y rheswm hwn, ni ddylid ystyried y rhybuddion hyn i fod yn fwy neu'n llai difrifol na ddatganiad arall.

Labeli 'gallai gynnwys'

Mae rhai aelodau o'r cyhoedd wedi mynegi pryder bod datganiadau 'gallai gynnwys' yn cael eu defnyddio yn rhy aml, a heb fod angen ar brydiau. Mae rhai pobl hefyd yn poeni y gallai hyn danseilio rhybuddion dilys ar gynhyrchion a chyfyngu ar ddewisiadau pobl yn ddiangen.

Mae'r Asiantaeth yn cydnabod bod labeli cynghori yn hanfodol i bobl sydd ag alergeddau bwyd, a bod gweithgynhyrchwyr yn ymdrechu i ddarparu gwybodaeth ddefnyddiol. Mae wedi bod yn cydweithio â'r diwydiant bwyd a grwpiau lles y cyhoedd i leihau’r defnydd diangen o labeli 'gallai gynnwys' ac i roi cyngor clir i'r cyhoedd ynglŷn â pham y caiff y termau hyn eu defnyddio a beth maen nhw'n ei olygu.

Mae'r Asiantaeth wedi bod yn gweithio gyda rheoleiddwyr mewn gwledydd eraill, y diwydiant bwyd a sefydliadau cymorth defnyddwyr i gytuno ar sut y gall trothwyon rheoli gael eu deillio ar gyfer yr alergenau bwyd cyffredin. Dylai canlyniadau'r gwaith hwn gael eu cyhoeddi maes o law. Bydd y canlyniadau yn galluogi busnesau a rheoleiddwyr i wneud penderfyniadau ynghylch p'un a oes angen rhybuddion cynghori mewn ffordd fwy cyson.

Tudalennau cysylltiedig

Rhagor yn yr adran hon