Arolygiadau Cyfraith Bwyd a'ch Busnes

Os ydych yn rhedeg busnes sy'n gwneud neu'n paratoi bwyd, caiff ei arolygu i sicrhau eich bod yn dilyn cyfraith bwyd. Yr arolygwyr fydd swyddogion gorfodi o’ch awdurdod lleol (neu eich cyngor dosbarth yng Ngogledd Iwerddon). Dysgwch am yr hyn y gallai'r arolygiadau ei gynnwys a'r camau y gall arolygwyr eu cymryd os gwelant broblem yn eich busnes.

Beth yw diben yr arolygiadau

Sicrhau bod bwyd yn ddiogel i'w fwyta

  • eich safle
  • y mathau o fwyd rydych yn eu gwneud neu eu paratoi
  • sut rydych yn gweithio
  • eich system rheoli diogelwch bwyd

Cewch wybodaeth am y gofynion cyfreithiol o ran diogelwch a hylendid bwyd ar y wefan hon, neu gallwch lawrlwytho'r llyfryn 'Hylendid bwyd: canllaw i fusnesau' drwy'r ddolen tua diwedd y dudalen hon. Gallwch hefyd gysylltu â gwasanaeth iechyd yr amgylchedd yn eich awdurdod lleol i gael cyngor.

Sicrhau nad yw disgrifiadau yn gamarweiniol

Bydd yr arolygwyr hefyd yn edrych ar sut rydych yn disgrifio bwyd, er enghraifft ar fwydlen neu label, er mwyn sicrhau nad yw'r disgrifiad yn camarwain cwsmeriaid.
Mae rhagor o wybodaeth am labelu diogelwch bwyd (gan gynnwys alergeddau) i'w gweld ar y wefan hon. Mae gwybodaeth arall am labelu bwyd i'w gweld yn www.gov.uk.

Pa mor aml y cynhelir arolygiadau

Gallai'r arolygwyr wneud ymweliad rheolaidd, neu gallent ymweld oherwydd cwyn. Bydd pa mor aml y bydd yr arolygwyr yn arolygu eich busnes yn dibynnu ar y math o fusnes a'i record flaenorol. Gallai rhai safleoedd gael eu harolygu o leiaf bob chwe mis, ac eraill yn llawer llai aml.

Mae gan arolygwyr yr hawl i gael mynediad i safleoedd bwyd a'u harolygu ar bob adeg resymol. Nid oes rhaid iddynt drefnu apwyntiad a byddant yn cyrraedd yn ddirybudd fel arfer.

Cynlluniau sgorio hylendid bwyd

Os ydych yn gweini neu'n cyflenwi bwyd yn uniongyrchol i'r cyhoedd, efallai y byddwch wedi'ch cwmpasu gan y Cynllun Sgorio Hylendid Bwyd. Mae hyn yn golygu pan gaiff eich busnes ei arolygu, y cewch sgôr hylendid o '0', sef y sgôr isaf, i '5', sef y sgôr uchaf, yn seiliedig ar y safonau hylendid a welwyd ar y pryd.

Yn yr Alban, cewch ganlyniad 'Llwyddo' neu 'Angen Gwella' fel rhan o gynllun tebyg o'r enw Cynllun Gwybodaeth am Hylendid Bwyd.

Cewch sticer/tystysgrif sy'n nodi eich sgôr neu'ch canlyniad. Gallwch arddangos y rhain i dangos i'ch cwsmeriaid pa mor dda yw eich safonau hylendid. Byddant hefyd yn gallu cadarnhau sgoriau ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd drwy www.food.gov.uk/ratings – cliciwch ar 'Cymraeg'.

Mae rhagor o wybodaeth am y cynlluniau yn yr adran 'Cwestiynau cyffredin' drwy www.food.gov.uk/ratings – cliciwch ar 'Cymraeg'.

Beth fydd yr arolygwyr yn ei wneud

Ymweliadau arolygu

Pan fydd arolygwyr yn ymweld â safle, mae'n rhaid iddynt ddilyn Cytundeb Fframwaith yr Asiantaeth Safonau Bwyd ar orfodi cyfraith bwyd gan awdurdodau lleol a Chod Ymarfer Cyfraith Bwyd. Mae'r Cytundeb Fframwaith, sydd i'w weld drwy ddolen yn yr adran 'Gweler hefyd' ar y dudalen hon, yn pennu safonau o ran sut mae awdurdodau lleol yn cyflawni eu dyletswyddau gorfodi.

Gallwch ddisgwyl i'r arolygwyr ddangos prawf adnabod i chi pan fyddant yn cyrraedd a bod yn gwrtais drwy gydol yr ymweliad. Dylent bob amser roi adborth i chi ar arolygiad. Mae hyn yn golygu y byddant yn rhoi gwybod i chi am unrhyw broblemau y maent wedi'u nodi a'ch cynghori ynghylch sut y gellir eu hosgoi.

Os bydd arolygwyr yn eich cynghori i wneud rhywbeth, mae'n rhaid iddynt ddweud wrthych p'un a oes angen i chi ei wneud er mwyn cydymffurfio â'r gyfraith, neu ai arfer da ydyw.

Os gofynnir i chi gymryd unrhyw gamau o ganlyniad i'r arolygiad, mae'n rhaid i chi gael y rhesymau yn ysgrifenedig. Os bydd yr arolygwyr yn penderfynu eich bod yn torri unrhyw gyfraith, mae'n rhaid iddynt ddweud wrthych beth yw'r gyfraith honno.

Dylai'r arolygwyr roi amser rhesymol i chi wneud newidiadau, ac eithrio lle y ceir risg ddybryd i iechyd y cyhoedd. Mae'n rhaid iddynt roi gwybod i chi sut y gallwch apelio yn erbyn eu camau hefyd (gweler isod).

Cymryd camau

Pan fyddant o'r farn ei bod yn angenrheidiol, gall arolygwyr gymryd 'camau gorfodi' i ddiogelu'r cyhoedd. Er enghraifft, gallant:

  • archwilio eich cofnodion
  • cymryd samplau a lluniau o fwyd
  • ysgrifennu atoch yn anffurfiol, gan ofyn i chi unioni unrhyw broblemau
  • cadw neu atafaelu bwydydd y mae amheuon yn eu cylch

Gallant hefyd roi hysbysiad i chi. Mae tri phrif fath o hysbysiad:

  • 'Hysbysiad gwella hylendid' sy'n nodi pethau penodol y mae'n rhaid i chi eu gwneud i gydymffurfio, os yw eich busnes yn torri'r gyfraith.
  • ‘Hysbysiad gwahardd brys hylendid' sy'n gwahardd y defnydd o brosesau, safleoedd neu offer penodol ac mae'n rhaid i lys ei gadarnhau.
  • 'Hysbysiad camau adfer' – sy'n gwahardd y defnydd o brosesau, safleoedd neu offer penodol, neu sy'n gosod amodau ar y ffordd y cyflawnir proses. Mae'n debyg i hysbysiad gwahardd brys hylendid, ond nid oes angen i lys ei gadarnhau. (Mae'r math hwn o hysbysiad ond yn gymwys i sefydliadau cymeradwy yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon yn unig a gellir ei ddefnyddio ar gyfer unrhyw safle bwyd yn yr Alban.)

Mae'n drosedd peidio â chydymffurfio â hysbysiad ar ôl iddo gael ei gyflwyno.

Gall arolygwyr argymell erlyn hefyd, mewn achosion difrifol. Os bydd erlyniad yn llwyddiannus, gall y llys eich gwahardd rhag defnyddio prosesau, safleoedd neu offer penodol, neu gallech gael eich gwahardd rhag rheoli busnes bwyd. Gallai hefyd arwain at ddirwy neu gyfnod yn y carchar.

Apelio

Mae'n rhaid bod gan bob awdurdod lleol weithdrefn ffurfiol i ymdrin â chwynion ynghylch ei wasanaeth. Felly os na chytunwch â'r camau a gymerwyd gan arolygydd, dylech gysylltu â phennaeth gwasanaethau iechyd yr amgylchedd neu safonau masnach yn eich awdurdod lleol, i weld a ellir datrys y broblem drwy drafod y mater neu ysgrifennu llythyrau. Os byddwch yn parhau i anghytuno ar ôl hynny, dylech gysylltu â'ch cynghorydd lleol.

Os nad ydych yn fodlon ar broses gwyno eich awdurdod lleol, gallwch gysylltu â'ch ombwdsmon llywodraeth leol neu ombwdsmon gwasanaethau cyhoeddus (mae dolenni i'r gwefannau perthnasol i'w gweld yn yr adran 'Gwefannau allanol'):

  • Ombwdsmon Llywodraeth Leol Lloegr
  • Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus yr Alban
  • Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru
  • Ombwdsmon Gogledd Iwerddon

Gallwch apelio i'r llys ynadon (neu Siryf yn yr Alban) ynghylch penderfyniad awdurdod lleol i gyhoeddi hysbysiad gwella hylendid neu hysbysiad adfer, neu i beidio â chodi gorchymyn gwahardd brys hylendid. Pan waherddir unigolyn, dim ond y llys a all godi'r gwaharddiad hwnnw.

Gall unrhyw un sy'n cael hysbysiad gwella labelu bwyd apelio yn erbyn yr hysbysiad hwnnw yn y Tribiwnlys Haen Gyntaf. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan y Weinyddiaeth Gyfiawnder (gweler yr adran 'Safleoedd allanol’).

Pan fydd arolygwyr yn gosod hysbysiad gwahardd brys hylendid a'r safle, proses, neu ddarn o offer, mae'n rhaid iddynt wneud cais i'r llys (neu Siryf yn yr Alban) i'r hysbysiad gael ei gadarnhau o fewn cyfnod penodol o amser.

Dim ond ar awdurdod Ynad Heddwch (neu Siryf) y gellir condemnio bwyd sydd wedi'i atafaelu gan arolygydd fel bwyd sy'n anaddas i'w fwyta gan bobl.

Gallwch fynychu'r gwrandawiad llys os dymunwch. Os bydd y llys yn penderfynu bod safle wedi'i gau heb reswm priodol, neu fod bwyd wedi'i atafaelu neu ei gadw ar gam, mae gennych yr hawl i gael iawndal.

Rhagor o wybodaeth

Gall eich awdurdod lleol roi cyngor i chi ar gyfraith bwyd a'r wybodaeth am ddiogelwch bwyd sydd ei hangen arnoch chi a'ch staff.

Pecynnau rheoli diogelwch bwyd

Os ydych yn rhedeg busnes arlwyo neu fusnes manwerthu bwyd bach, mae pecynnau ar gael gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd i'ch helpu i roi system rheoli diogelwch bwyd ar waith. Mae'r pecynnau canlynol ar gael drwy'r dolenni isod, neu gallwch gysylltu â'ch awdurdod lleol i gael rhagor o wybodaeth:

  • Bwyd mwy diogel, busnes gwell - Cymru a Lloegr
  • CookSafe and Retailsafe - yr Alban
  • Safe Catering - Gogledd Iwerddon
Related pages