Digwyddiadau bwyd: cyngor i fusnesau

Science test tubes
Mae'n rhaid i'ch busnes roi gwybod i'r awdurdod lleol/awdurdod iechyd porthladd a'r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) os oes unrhyw reswm i gredu nad yw bwyd neu fwyd anifeiliaid yn cydymffurfio â gofynion diogelwch bwyd a bwyd anifeiliaid.

Mae'r ASB yn arwain ar ymateb y Llywodraeth i ddigwyddiadau bwyd gan ddarparu cyngor ar sut i roi gwybod am ddigwyddiad bwyd, sut i ymateb i ddigwyddiad a sut i atal digwyddiad, yn ogystal â chynnal gwaith monitro a chynllunio.​

Rhoi gwybod am ddigwyddiad

Rhoi gwybod am ddigwyddiad ar-lein

Manylion yr ASB yng Nghymru

ffôn: 029 2067 8999 (y tu allan i oriau: 07789 926573)
e-bost: wales.foodincidents@foodstandards.gsi.gov.uk

Beth yw digwyddiad bwyd?

Pan fydd pryderon yn codi am fygythiadau gwirioneddol neu amheus i ddiogelwch neu ansawdd bwyd, gelwir hyn yn ddigwyddiad bwyd a bydd angen ymyrryd i ddiogelu defnyddwyr. Mae digwyddiadau bwyd wedi’u rhannu’n ddau gategori:

  • pan gaiff bwyd neu fwyd anifeiliaid ei halogi wrth gael ei brosesu, dosbarthu, manwerthu ac arlwyo, sy’n golygu bod angen tynnu neu alw’r cynnyrch yn ôl
  • pan fydd digwyddiad yn yr amgylchedd megis tân, olew a chemegau’n gollwng ac ymbelydredd, sy’n gallu arwain at gamau gweithredu gwirfoddol neu statudol (e.e. gorchmynion o dan Ddeddf Diogelu Bwyd a’r Amgylchedd 1985)

Mae atal digwyddiadau o’r fath yn bwysig er mwyn diogelu buddiannau defnyddwyr, sicrhau diogelwch a safonau bwyd, a chynnal hyder yn y gadwyn fwyd. Fel rhan o’i strategaeth atal digwyddiadau, mae’r ASB yn monitro patrymau diogelwch bwyd a bwyd anifeiliaid yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon, yn ogystal â rhoi cyngor a chynnal gweithdai i’r diwydiant.

Atal digwyddiadau

Dylai pob busnes, beth bynnag yw ei faint, gymryd mesurau rhagofalus sy’n rhesymol i sicrhau bod eu cynhyrchion yn bodloni gofynion diogelwch. Efallai na fydd busnesau bach yn cymryd mesurau rhagofalus ar raddfa fawr fel busnesau mawr, ond mae’n rhaid iddynt gymryd mesurau rhagofalus sy’n rhesymol ar bob cam o’r gadwyn bwyd a bwyd anifeiliaid i sicrhau bod eu cynhyrchion yn bodloni gofynion diogelwch bwyd a bwyd anifeiliaid.  

Gallwch gymryd y camau canlynol:

  • Defnyddio cyflenwyr dibynadwy ar gyfer prynu deunyddiau crai a chynhwysion
  • Cyfeirio at gynlluniau sicrwydd
  • Defnyddio safonau rheoli diogelwch bwyd
  • Rhoi systemau rheoli diogelwch bwyd ar waith
  • Ceisio cymorth gan yr awdurdod lleol

Mae rhagor o wybodaeth i’w gweld yn y daflen ffeithiau isod.

Beth i’w wneud os bydd digwyddiad bwyd yn eich busnes

Mae’n ofyniad cyfreithiol i fusnesau rhoi gwybod i’w hawdurdod lleol/awdurdod iechyd porthladd a’r ASB os oes rheswm dros gredu nad yw bwyd neu fwyd anifeiliaid yn cydymffurfio â gofynion diogelwch bwyd a bwyd anifeiliaid. Bydd yr awdurdod yn eich cynghori ar unrhyw gamau i’w cymryd os oes angen.

Os oes gan fusnes reswm dros gredu bod bwyd yn anniogel, dylai’r busnes dynnu’r bwyd yn ôl ar unwaith, neu ei alw’n ôl os oes angen. Os nad yw’r cynnych yn bodloni gofynion safonau bwyd, o ran labelu neu ansawdd er enghraifft, ac nad oes pryder o ran diogelwch, dylech sicrhau bod y cynnyrch yn cael ei dynnu’n ôl yn hytrach na wynebu’r posibilrwydd o gael eich erlyn.

Cynllun Rheoli Digwyddiadau’r ASB

Ein hymateb i ddigwyddiadau bwyd ffug
Mae’r Cynllun Rheoli Digwyddiadau, sydd i’w weld drwy’r ddolen isod, yn nodi ein camau gweithredu a gweithdrefnau ar gyfer cyflawni ein cyfrifoldebau wrth ymateb i ddigwyddiadau bwyd ffug.

Mae’r Cynllun wedi’i gymeradwyo gan Fwrdd yr ASB ac mae’n fframwaith ar gyfer cydweithio. Golyga hyn y bydd yn cael ei ddiweddaru’n rheolaidd gyda gwybodaeth am wersi a ddysgwyd o ddigwyddiadau ac archwiliadau, trafodaethau â phartneriaid mewnol ac allanol, yn ogystal â phrofi ac ymarfer yn ystod blwyddyn gyntaf y cynllun.

Yng Nghymru a Gogledd Iwerddon
Ers i’r Bwrdd gyfarfod ym mis Mehefin 2014, cynhaliwyd rhagor o drafodaethau ar draws y gweinyddiaethau datganoledig i ganfod sut y gall y Cynllun adlewyrchu eu gofynion unigol. Mae’r Cynllun yn cael ei ddiweddaru i gynnwys atodiad ar weithio ar draws y gweinyddiaethau datganoledig, a bydd fersiwn ddiwygiedig sy’n cynnwys manylion y trafodaethau hyn yn cael ei chyhoeddi ddiwedd mis Hydref 2014.

Profi’r Cynllun
Mae Ymarfer Prometheus yn rhan o raglen ymarfer yr ASB i brofi ei Chynllun Rheoli Digwyddiadau a’i gallu i ymateb i ddigwyddiadau, sydd felly yn profi ei gallu i gyflawni ei rôl o ddiogelu defnyddwyr yn ystod digwyddiad bwyd a/neu fwyd anifeiliaid.

Llwyddodd yr ymarfer i brofi parodrwydd yr ASB i reoli digwyddiad mawr ledled y DU, gan gynnwys ei ffordd o ymgysylltu ag adrannau ac asiantaethau llywodraethol, cyrff safonau masnach ac iechyd yr amgylchedd a rhanddeiliaid allweddol sy’n ddefnyddwyr neu aelodau o’r diwydiant. Roedd yr ymarfer yn cynnwys cyfarfod i swyddogion o Ystafell Friffio’r Swyddfa’r Cabinet (COBR), cyfarfod tebyg i SAGE a chynhadledd ffug i’r wasg. Dyma’r tro cyntaf i ymarfer brofi cynlluniau ar gyfer digwyddiad bwyd mawr o bwys i iechyd y cyhoedd sy’n gofyn am gydgysylltu ar draws adrannau gwahanol oherwydd natur a graddfa’r effeithiau posibl.

Mae’r adroddiad ar Ymarfer Prometheus yn cynnwys 22 o argymhellion. Mewn ymateb i’r argymhellion hyn, mae Tîm Rheoli Gweithredol yr ASB wedi cytuno ar gynllun gweithredu, ac mae gwaith yn mynd rhagddo i ddatblygu hwn. I gael rhagor o wybodaeth, mae croeso i chi anfon e-bost at resilience.planning@foodstandards.gsi.gov.uk.

Diogelu ac amddiffyn bwyd a diod rhag ymosodiad bwriadol

Eich busnes chi
Er mwyn helpu busnesau bwyd ac eraill i osgoi a lleihau bygythiadau i’r gadwyn cyflenwi bwyd a diod, mae’r Sefydliad Safonau Prydeinig wedi datblygu canllawiau hawdd eu darllen. Os ydych yn sefydliad heb fynediad at gyngor arbenigol yn y maes hwn, bydd y canllawiau hyn yn rhoi dulliau a gweithdrefnau i wella gwydnwch cadwyni cyflenwi.

Asesu pa mor agored ydych i niwed
Mae 'Canllawiau’r Fanyleb sydd ar gael yn Gyhoeddus (PAS96) i ddiogelu bwyd a diod rhag ymosodiad bwriadol, 2017' yn disgrifio methodoleg risg o'r enw Pwyntiau Rheoli Critigol ar gyfer Asesu Bygythiadau (Threat Assessment Critical Control Points neu TACCP). Gellir eu haddasu gan fusnesau bwyd o bob maint ac ar bob cam yn yn gadwyn cyflenwi bwyd. Gallwch ddefnyddio'r canllawiau i asesu pa mor agored ydych i dwyll, unigolion sydd wedi'u hysgogi gan syniadau ideolegol a bygythiadau 'mewnol'. Hefyd, ceir cyngor ychwanegol ar seibrdroseddau.

Gair am y canllawiau
Mae'r canllawiau yn diwygio PAS96 ar Amddiffyn Bwyd a Diod, a ddatbylgwyd yn wreiddiol fel canllaw Amddiffyn Bwyd. Caiff ei noddi ar y cyd gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd ac Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig.

Rhagor yn yr adran hon