Gwartheg a defaid glân

Diweddarwyd ar:
6 Mai 2016
Mae'r Polisi Da Byw Glân yn gosod y safonau ar gyfer lefelau derbyniol ac annerbyniol o lendid ar gyfer gwartheg a defaid a gaiff eu cyflwyno i'w lladd er mwyn gwella safonau hylendid.

Amcanion

Nod y Polisi Da Byw Glân yw sicrhau dull cyson wrth gategoreiddio anifeiliaid a gyflwynir i'w lladd, a lleihau'r perygl o wenwyn bwyd a achosir gan facteria ar gotiau a chnu gwartheg a defaid. Gall carthion a mwd ar gotiau neu gnu (yn enwedig rhai gwlyb) halogi cig tu mewn i'r lladd-dy wrth dynnu'r got neu'r cnu. Cyhoeddwyd y polisi ym mis Medi 1997 gan y Gwasanaeth Hylendid Cig gynt er mwyn gwella safonau hylendid yn dilyn yr achos marwol o E. coli O157 yn yr Alban ym 1996.

Arolygu

Dylai gweithredwyr busnesau bwyd arolygu anifeiliaid mewn lladd-dai er mwyn sicrhau eu bod yn lân ac na chaiff yr anifeiliaid sydd â lefel annerbyniol o risg halogi eu lladd i'w bwyta gan bobl, oni bai eu bod wedi'u glanhau ymlaen llaw. Mae staff gweithredol yr ASB yn gwirio gweithdrefnau'r gweithredwyr ar y cam cyn lladd. Er mwyn atal cig rhag cael ei halogi, a lleihau'r perygl i iechyd y cyhoedd, bydd yr ASB yn gwrthod yr hawl i ladd anifail nad yw'n bodloni'r safonau glendid gofynol.

Er mwyn cynorthwyo â chysondeb, datblygodd y Gwasanaeth Hylendid Cig, cyn Asiantaeth Weithredol yr ASB, Bolisi Da Byw Glân ar gyfer gwartheg a defaid y bwriedir eu lladd.

Mae'r meini prawf ar gyfer nodi glendid gwartheg a defaid wedi'u rhannu i bump gategori, sy'n amrywio o lân a sych hyd at brwnt a gwlyb. Dim ond da byw sydd yng nghategori 1 neu 2 (glân a sych/rhywfaint yn frwnt a sych/llaith) y gellir eu lladd er mwyn eu bwyta gan bobl heb gymryd unrhyw gamau pellach.

Rheoliadau hylendid

Yn dilyn cyflwyno Rheoliadau Hylendid Bwyd yr Undeb Ewropeaidd 2006, gweithredwr y busnes bwyd sy'n gyfrifol am gynhyrchu bwyd diogel. Mae gofyn i bob gweithredwr busnes bwyd roi rheolaethau priodol ar waith sy'n dangos eu bod yn rheoli diogelwch bwyd yn eu busnes. Mae hyn yn cynnwys glendid anifeiliaid sydd am gael eu lladd. Mae gofyn i weithredwyr busnesau bwyd sy'n magu anifeiliaid hefyd sicrhau glendid anifeiliaid sy'n mynd i'w lladd cymaint ag sy'n bosibl.

Canllawiau anifeiliaid glân

Mae llyfrynnau canllaw wedi'u cynhyrchu er mwyn cynghori ffermwyr da byw ar sut i gadw eu hanifeiliaid yn lân cyn eu lladd. Mae'r llyfrynnau hyn yn cynnwys canllawiau ymarferol i gynhyrchwyr sy'n rhan o'r gadwyn gyflenwi cig eidion a defaid ar sut i gadw anifeiliaid yn lân cyn eu lladd.

Gwartheg glân

10 neges allweddol am wartheg glân:

  • Gall da byw gario bacteria niweidiol
    Mae bacteria yn byw ar gotiau, yn system dreulio ac yn ysgarthion anifeiliaid iach.
     
  • Mae'r Polisi Da Byw Glân wedi gwella glendid gwartheg
    Mae wedi arwain at welliant yng nglendid gweladwy anifeiliaid sy'n cael eu lladd.
      
  • Mae gwartheg brwnt yn costio
    P'un ai drwy anifeiliaid yn cael eu gwrthod neu drwy arafu'r broses yn y lladd-dy; a chroen wedi'i niweidio o achos tail neu gneifio diofal.
     
  • Mae angen ystyried deiet cyn lladd
    Gall rhoi sylw i fwyd anifeiliaid cyn lladd leihau ysgarthion yr anifail neu ei wneud yn fwy cadarn, sy'n helpu i leihau halogi'r croen drwy ysgarthion.
     
  • Mae darparu digon o wellt yn gwella glendid gwartheg
    Mae gwirio gwellt ar y fferm, wrth gludo ac yn y llociau yn y lladd-dy yn helpu i gadw gwartheg yn lân.
     
  • Gall cneifio gael gwared ar faw gweladwy
    Ond dyma fyddai'r cam olaf oherwydd gall cneifio roi straen ar yr anifail a gall niweidio eu croen ac achosi anaf i'r gweithredwr.
     
  • Mae gwartheg gwlyb yn arbennig o beryglus
    Maent yn mynd yn frwnt yn haws, ac mae cotiau gwlyb yn golygu mwy o facteria symudol.
     
  • Gall ffactorau cludo effeithio ar lendid gwartheg 
    Mae amser teithio, dyluniad lori, a nifer yr anifeiliaid a gludir oll yn effeithio ar lendid y gwartheg.
     
  • Mae cymysgu anifeiliaid anghyfarwydd yn cynyddu croeshalogi
    Yn anhebyg i anifeiliaid cyfarwydd, bydd gwartheg anghyfarwydd yn rwbio yn erbyn ei gilydd yn gyson, sy'n lledaenu halogiad drwy garthion rhwng anifeiliaid.
     
  • Mae bacteria yn goroesi'n well mewn amgylcheddau da byw
    Dylid cadw'r fferm, y dull o gludo, y farchnad a'r ardaloedd cadw mor lân â phosibl.