Trafod Twrci - eich canllaw ar ddiogelwch bwyd dros y Nadolig

Rydym ni am i chi fwyta, yfed a mwynhau Nadolig llawen, felly dyma ychydig o gyngor i’ch helpu chi i gynllunio’ch prydau Nadolig perffaith.

turkey cooked in the oven

Rydym ni am i chi fwyta, yfed a mwynhau Nadolig llawen, felly dyma ychydig o gyngor i’ch helpu chi i gynllunio’ch prydau Nadolig perffaith.

Prynu'ch twrci a'ch prydau Nadolig

shopping bags

Er mwyn atal croeshalogi wrth siopa bwyd dros y Nadolig, dylech sicrhau eich bod yn mynd â digon o fagiau er mwyn pacio bwyd amrwd mewn bag ar wahân i fwyd parod i’w fwyta.

Rhagor o wybodaeth am groeshalogi.

Storio eich twrci

oven and barbecue

Ar ôl cyrraedd adref gyda’ch siopa, meddyliwch am ddefnyddio’ch oergell a’ch rhewgell yn effeithiol. Mae angen cadw rhai bwydydd yn yr oergell er mwyn arafu twf bacteria a chadw bwyd yn ffres ac yn ddiogel yn hirach.

Er mwyn atal croeshalogi, dylech storio twrci amrwd a bwydydd amrwd eraill (e.e. cig, dofednod, pysgod, pysgod cregyn a llysiau) ar wahân i fwyd sydd wedi’i goginio ac yn barod i’w fwyta. Dylech eu gorchuddio a’u hoeri ar silff waelod eich oergell.

Gwiriwch yn rheolaidd fod eich oergell yn ddigon oer – dylai fod o dan 5°C. Yn gyffredinol, po oeraf yw’r tymheredd, y mwyaf araf y bydd germau’n tyfu, ond nid yw tymheredd oer yn atal germau rhag tyfu’n gyfan gwbl. Beth am ddefnyddio thermomedr oergell? Nid yw deialau’r oergell fel arfer yn dangos y tymheredd.

Dadmer eich twrci

turkey and snowflake

Os yw’ch twrci wedi’i rewi, cymerwch gip ar y canllawiau ar y pecyn ymhell ymlaen llaw er mwyn sicrhau bod gennych chi ddigon o amser i’w ddadmer yn llwyr. Dylech ei ddadmer yn ôl ei faint – gall twrci mawr arferol sy’n pwyso 6-7 cilogram gymryd hyd at bedwar diwrnod i’w ddadmer yn llwyr yn yr oergell. Er mwyn osgoi croeshalogi, dylech bob tro roi’r twrci mewn cynhwysydd digon mawr i ddal y diferion sy’n dod ohono.

Os nad yw twrci wedi’i ddadmer yn gyfan gwbl, mae’n bosibl na fydd yn coginio drwyddo draw, sy’n golygu y gallai bacteria niweidiol oroesi’r broses goginio.

Mae modd coginio ambell i dwrci yn syth o’r rhewgell os yw cyfarwyddiadau’r cynhyrchwr yn dweud hynny. (Yn yr achosion hyn, dylech ddilyn cyngor y cynhyrchwr).

Peidiwch â dadmer bwyd ar dymheredd ystafell. Yn ddelfrydol, dylid dadmer bwyd yn gyfan gwbl yn yr oergell, neu os nad yw hyn yn bosibl, dylid defnyddio micro-don wedi’i osod i ‘ddadmer’ yn syth cyn ei goginio. Rhagor o wybodaeth am yr wyddoniaeth tu ôl i'n cyngor ar ddadmer.

Os nad oes unrhyw gyfarwyddiadau ar y pecyn, defnyddiwch yr amseroedd isod i amcangyfrif yn fras faint o amser y bydd yn cymryd i’ch twrci ddadmer:

  • Mewn oergell ar 4°C (39°F), caniatewch tua 10-12 awr fesul cilogram, ond cofiwch na fydd pob oergell wedi’i gosod ar y tymheredd hwn).
  • Mewn ystafell oer (o dan 17.5°C, 64°F), caniatewch tua 3-4 awr fesul cilogram, ond rhagor o amser os yw’r ystafell yn arbennig o oer.

Paratoi eich twrci

oven and barbecue

Mae glanhau’n effeithiol yn cael gwared â bacteria oddi ar ddwylo, offer ac arwynebau, gan helpu i atal bacteria niweidiol rhag lledaenu i fwyd drwy groeshalogi. Bydd y cyngor hwn yn helpu i gadw'r germau draw:

  • Defnyddiwch wahanol offer, platiau a byrddau torri ar gyfer bwydydd parod i’w bwyta a bwydydd amrwd y mae’n rhaid eu coginio.
  • Golchwch eich dwylo ar ôl cyffwrdd â chig amrwd a chyn i chi drin bwyd sy’n barod i’w fwyta.
  • Peidiwch â golchi twrci amrwd nac unrhyw gig amrwd arall – mae’n tasgu germau ar eich dwylo, eich dillad, offer ac arwynebau. Bydd coginio’n drylwyr yn lladd unrhyw facteria sy’n bresennol.
  • Peidiwch â pharatoi bwyd i bobl eraill os ydych chi wedi cael gwenwyn bwyd neu os oes gennych chi salwch heintus.

Coginio eich twrci

oven with turkey

Yn gyntaf, dylech ystyried coginio’ch stwffin mewn tun rhostio ar wahân. Bydd y twrci’n coginio’n haws a bydd y canllawiau coginio yn fwy cywir os nad yw’r twrci wedi’i stwffio. Os ydych am goginio’ch stwffin y tu mewn i’r twrci, bydd rhaid ymestyn yr amser coginio er mwyn sicrhau bod popeth wedi’i goginio’n drylwyr.

Bydd coginio bwyd ar y tymheredd cywir ac am yr amser cywir yn sicrhau y caiff unrhyw facteria niweidiol ei ladd. Mae hyn yn arbennig o bwysig wrth goginio twrci, cyw iâr, hwyaden, gŵydd, porc, neu unrhyw gynhyrchion wedi’u briwio megis cebabs, selsig a byrgyrs.

Dylech wirio bob tro:

  • bod y cig yn stemio'n boeth drwyddo
  • nad ydych yn gweld unrhyw gig pinc wrth dorri i’r darn mwyaf trwchus
  • bod y suddion yn rhedeg yn glir

Rhagor o wybodaeth am yr wyddoniaeth tu ôl i wahanol ddulliau coginio.

Faint o amser y bydd yn cymryd i goginio twrci?

Darllenwch y cyfarwyddiadau ar ddeunydd pecynnu’r twrci er mwyn canfod pa mor hir y bydd yn cymryd i’w goginio. Os nad oes unrhyw gyfarwyddiadau coginio, fel canllaw cyffredinol, mewn popty sydd wedi’i gynhesu ymlaen llaw i 180ºC (350ºF,
Marc Nwy 4):

  • Dylech ganiatáu 45 munud y cilogram, ac 20 munud ychwanegol ar gyfer twrci o dan 4.5 cilogram
  • Dylech ganiatáu 40 munud y cilogram ar gyfer twrci sydd rhwng 4.5 cilogram a 6.5 cilogram
  • Dylech ganiatáu 35 munud y cilogram ar gyfer twrci sy’n pwyso mwy na 6.5 cilogram

Gorchuddiwch y twrci â ffoil yn ystod y broses goginio, gan dynnu’r ffoil am yr hanner awr olaf er mwyn i’r croen droi’n frown. Er mwyn atal y cig rhag mynd yn sych, dylech ei frasteru (baste) bob awr yn ystod y broses goginio.

Faint o amser y bydd yn cymryd i goginio hwyaden neu ŵydd?

Mae angen gwahanol amseroedd coginio a thymereddau ar adar eraill, megis gŵydd neu hwyaden.

  • Dylid coginio gŵydd mewn popty wedi’i gynhesu ymlaen llaw ar 220ºC/425ºF/Marc Nwy 7 am 35 munud y cilogram.
  • Dylid coginio hwyaden mewn popty wedi’i gynhesu ymlaen llaw ar 200ºC/400ºF/Marc Nwy 6 am 45 munud y cilogram.
  • Dylid coginio cyw iâr mewn popty wedi’i gynhesu ymlaen llaw ar 180ºC/350ºF/Marc Nwy 4 am 45 munud y cilogram, ac yna am 20 munud ychwanegol.

Rhagor o wybodaeth am wahanol amseroedd coginio ar gyfer dofednod.

Defnyddio prob tymheredd

Os ydych yn defnyddio prob tymheredd (a ddefnyddir i wirio’r tymheredd mewnol o bryd i’w gilydd), dylech sicrhau bod rhan fwyaf trwchus yr aderyn (rhwng y frest a’r glun) yn cyrraedd tymheredd o 70°C am fwy na 2 funud, neu gyfuniad amser/tymheredd tebyg:

oven and barbecue

  • 60°C am 45 munud
  • 65°C am 10 munud
  • 70°C am 2 funud
  • 75°C am 30 eiliad
  • 80°C am 6 eiliad

Cofiwch lanhau’r prob tymheredd ar ôl ei ddefnyddio er mwyn osgoi lledaenu germau.

Defnyddio thermomedr coginio

Gallwch ddefnyddio thermomedr coginio (sy’n cael ei adael yn y twrci wrth iddo goginio). Dylid gosod hwn yn rhan fwyaf trwchus y twrci (rhwng y frest a’r glun) ar ddechrau’r broses goginio. Byddwch yn gwybod bod eich twrci wedi’i goginio pan fo’r thermomedr yn cyrraedd tymheredd o 70°C am fwy na 2 funud.

Mae rhai manwerthwyr yn cynnwys teclyn amseru ‘pop-up’ gyda’u cynhyrchion dofednod, a gellir defnyddio’r rhain i nodi pryd fydd yr aderyn wedi’i goginio’n drylwyr. Pan fydd y dangosydd (ffon fach goch fel arfer) yn ymddangos, mae hyn yn nodi bod yr aderyn wedi’i goginio’n drylwyr, ond efallai byddwch chi hefyd eisiau gwneud yn siŵr drwy edrych ar yr aderyn. Mae’r teclynnau hyn yn hawdd eu darllen gan eu bod yn dangos ‘Wedi’i goginio’ neu ‘Heb ei goginio eto’.

Defnyddio bwyd dros ben

  • Cofiwch oeri a gorchuddio unrhyw fwyd dros ben a sicrhau ei fod yn cael ei storio yn yr oergell neu’r rhewgell o fewn awr neu ddwy. Os oes gennych chi symiau mawr o un math penodol o fwyd, bydd ei rannu’n ddognau llai yn helpu i’w oeri’n gyflym. Fel hyn, gallwch rewi a dadmer yr hyn sydd ei angen arnoch chi’n unig wrth baratoi prydau yn y dyfodol
  • Gallwch rewi twrci, cigoedd eraill a phrydau bwyd sy’n cynnwys cigoedd sydd wedi’u coginio a’u rhewi’n flaenorol. Ond unwaith iddo ddadmer, dylech chi fwyta’r bwyd o fewn 24 awr.
  • Gallwch ddefnyddio twrci sydd wedi’i goginio’n flaenorol a’i rewi er mwyn creu pryd newydd, megis cyri twrci. Gallwch rewi’r pryd newydd hwn, ond dylech sicrhau mai unwaith yn unig yr ydych chi’n ei ailgynhesu.
  • Wrth ddefnyddio bwyd dros ben sydd wedi’i rewi, cofiwch wneud yn siŵr eich bod yn ei ddadmer yn drylwyr, dros nos yn yr oergell neu mewn micro-don (opsiwn ‘dadmer’), ac yna’i ail-gynhesu tan ei fod yn stemio’n boeth.
  • Cofiwch: Dylid bwyta neu rewi bwyd dros ben o fewn deuddydd (un diwrnod ar gyfer prydau reis).