Ffigurau diweddaraf yn dangos bod nifer yr achosion o campylobacter wedi gostwng

Diweddarwyd ar:
14 Mawrth 2017
Campylobacter
Mae ffigurau newydd gan gyrff cadw gwyliadwriaeth y Deyrnas Unedig (DU) yn dangos gostyngiad o 17% yn nifer yr adroddiadau gan labordai am achosion o campylobacter mewn pobl yn 2016.

Mae ffigurau newydd gan gyrff cadw gwyliadwriaeth y Deyrnas Unedig (DU)1 yn dangos gostyngiad o 17%2 yn nifer yr adroddiadau gan labordai am achosion o campylobacter mewn pobl yn 2016.

Defnyddiodd yr Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) adroddiadau labordai, ynghyd â ffactorau eraill, er mwyn amcangyfrif y gostyngiad a oedd yn bosibl yn nifer yr achosion mewn pobl drwy ein gwaith i leihau campylobacter mewn cyw iâr. Ar sail y model hwnnw, rydym yn amcangyfrif bod 100,0003 yn llai o achosion o campylobacter mewn pobl yn gyffredinol. Mae hyn yn cyrraedd ein nod4, a gytunwyd gan Fwrdd yr ASB, i leihau nifer y bobl sy'n mynd yn sâl oherwydd y byg gwenwyn bwyd gan y nifer hwn. Amcangyfrifir y bydd y gostyngiad hwn yn arwain at arbedion o dros £13 miliwn i'r economi o ran llai o ddyddiau i ffwrdd o'r gwaith a chostau i'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol.5

Mae lefelau campylobacter yn parhau i ostwng, fel sydd i'w gweld yng nghanlyniadau cyntaf trydedd blwyddyn ein harolwg ar campylobacter ar gyw iâr ffres a brynwyd mewn siopau, a gyhoeddwyd heddiw.

Mae canlyniadau ar gyfer pum mis cyntaf ein trydydd arolwg o fanwerthwyr, o fis Awst hyd at fis Rhagfyr 2016, yn dangos:

  • Yn gyffredinol, bod 7% o gyw iâr wedi profi'n bositif am campylobacter o fewn y lefel halogi uchaf6
  • Ymysg y naw manwerthwr sydd â'r gyfran fwyaf o'r farchnad, profodd 5% o gyw iâr yn bositif am campylobacter o fewn y lefel halogi uchaf

Mae'r canlyniadau yn dangos gostyngiad yn nifer yr adar sydd wedi'u halogi fwyaf o gymharu â'r un misoedd yn 2015 a 2014. Mae data newydd yn dangos bod 7% o gyw iâr wedi profi'n bositif am y lefelau halogi uchaf. Mae hynny'n ostyngiad ar y 12% a brofodd yn bositif yn yr un cyfnod yn 2015, a 20% yn 2014. Dengys ymchwil mai lleihau cyfran yr adar yn y categori hwn fydd yn cael yr effaith gadarnhaol fwyaf ar iechyd y cyhoedd.

Caiff canlyniadau unigol y naw manwerthwr sydd â'r gyfran fwyaf o'r farchnad (sy'n cynrychioli dros 80% o gyw iâr a werthir) eu rhestru isod (ynghyd â'r categori 'Eraill' sy'n cynnwys manwerthwyr llai). Fel grŵp, profodd 5% o'u cyw iâr yn bositif am campylobacter o fewn y lefel halogi uchaf. Mae'r safleoedd prosesu mwy, sy'n cyflenwi'r prif fanwerthwyr, wedi gweld cynnydd wrth geisio cyrraedd y targed a gytunwyd arno gyda'r diwydiant i leihau lefelau o campylobacter ar yr adar a halogwyd fwyaf adeg eu lladd i 10% neu lai, a dim mwy na hynny. Fodd bynnag, yn gyffredinol, nid yw'r diwydiant wedi cyrraedd y targed hwn. Mae hyn oherwydd nad yw'r safleoedd annibynnol llai (sy'n dueddol o ddarparu manwerthwyr llai) wedi rhoi'r gwelliannau hyn ar waith hyd yma.

Canran y cyw iâr a brofodd yn bositif am bresenoldeb campylobacter ar unrhyw lefel yw 56%. 66% oedd y canran yn 2015, a 78% yn 2014. Mae hyn yn cynnwys samplau â lefelau isel iawn o campylobacter, a fyddai'n anhebygol o achosi salwch.

Meddai Heather Hancock, Cadeirydd yr Asiantaeth Safonau Bwyd: “Rydym wedi cyrraedd ein nod o leihau nifer y bobl sy'n mynd yn sâl oherwydd campylobacter. Yn absenoldeb unrhyw ddangosyddion clir eraill, gallwn ddweud yn rhesymol fod ein gwaith ni, a'r gwaith rydym wedi'i wneud â'r diwydiant o’r fferm i’r fforc, wedi arwain at y canlyniad hynod o gadarnhaol hwn ar gyfer iechyd y cyhoedd.

“Rydym wedi llwyddo i wneud hyn drwy gydweithio â'r diwydiant er mwyn mynd i'r afael â'r broblem anodd hon, a thrwy godi ymwybyddiaeth ymysg defnyddwyr. Rydym yn ddiolchgar i'r manwerthwyr mwy a'r prif safleoedd prosesu sy'n eu cyflenwi am eu hymdrechion. Mae pob un ohonynt wedi gwella'n sylweddol ac mae llawer ohonynt wedi cyrraedd ein nod i leihau'r lefelau uchaf o campylobacter. Maent wedi buddsoddi llawer o arian ac ymdrech mewn ymyriadau i fynd i'r afael â'r broblem.

"Ond mae rhagor o waith i'w wneud, ac mae'n rhaid i ni ganolbwyntio ar annog y manwerthwyr a phroseswyr llai, sydd heb gyrraedd targedau yn gyffredinol, i ddilyn esiampl y prif fanwerthwyr a phroseswyr. Rydym yn ystyried y ffordd orau o'u helpu a monitro'u cynnydd."

Mae'r ASB yn newid y ffordd mae'n monitro lefelau campylobacter ar gyw iâr mewn lladd-dai drwy ddod â'r rhaglen fonitro yn ei ffurf bresennol i ben. Ni chaiff hyn effaith ar yr arolwg manwerthwyr. Byddwn yn parhau i adrodd ar y canlyniadau hyn, a byddwn yn mesur y manwerthwyr a'r proseswyr mawr drwy'r dull hwn. Er mwyn canolbwyntio'n well ar broseswyr nad ydynt yn gwella'n sylweddol (yn gyffredinol, y safleoedd dofednod bach/canolig), mae'r ASB yn datblygu cynllun a allai gynnwys cynnal arolygiadau gennym drwy dargedu safleoedd penodol.

Heddiw, mae'r ASB hefyd yn cyhoeddi adroddiad llawn ail flwyddyn yr arolwg manwerthu, a brofodd am lefelau campylobacter ar gyw iâr rhwng mis Gorffennaf 2015 a mis Mawrth 2016. Mae holl ganlyniadau'r arolwg eisoes wedi'u cyhoeddi. Mae'r adroddiad hwn yn dod â'r canlyniadau ynghyd ac yn dadansoddi'r data.

Mae'r siart isod yn dangos nifer yr adroddiadau labordai o achosion o campylobacter mewn pobl yn gostwng yn unol â chyfran y cyw iâr ar y lefel uchaf o halogi (mwy na 1000 cfu/g) rhwng 2014 a 2016.

Siart campy Mawrth 2017

Crynodeb o'r canlyniadau yn ôl manwerthwr

Daw'r holl ganlyniadau isod o'r adroddiad Ystadegau Swyddogol ar gyfer yr arolwg, sy'n esbonio'r canlyniadau yn llawn ac yn darparu cefndir i'r fethodoleg (mae modd darllen yr adroddiad isod – Saesneg yn unig).

Mae'r ASB yn cynghori bod yn rhaid i'r data ar gyfer pob manwerthwr unigol gael ei ddehongli'n ofalus. Rhoddir cyfyngau hyder (confidence intervals) i bob manwerthwr a'r categori 'eraill' mewn cromfachau. Mae'r rhain yn dangos amrediad tebygol y canlyniadau gan ganiatáu am nifer y samplau a gymerwyd. Mae cyfyngau hyder o 95% yn golygu y byddwn yn disgwyl i wir lefelau Campylobacter ddisgyn o fewn y cyfyngau hyder is ac uwch 95% o'r amser.

Manwerthwr Nifer y samplau % o samplau croen a brofodd yn bositif am campylobacter % o samplau croen dros 1000 cfu/g campylobacter
Aldi 150 60.0 (51.7 – 67.9) 6.7 (3.2 – 11.9)
Asda 150 55.3 (47.0 – 63.4) 6.0 (2.8 – 11.1)
Co-op 148 46.6 (38.4 – 55.0) 6.1 (2.8 – 11.2)
Lidl 159 56.6 (48.5 – 64.4) 6.9 (3.5 – 12.0)
M&S 148 71.6 (63.6 – 78.7) 9.5 (5.3 – 15.4)
Morrisons 152 53.6 (45.0 – 61.4) 3.3 (1.1 – 7.5)
Sainsbury's 154 48.7 (40.6 – 56.9) 2.6 (0.7 – 6.5)
Tesco 159 47.2 (39.2 – 55.2) 5.7 (2.6 – 10.5)
Waitrose 135 44.4 (36.3 – 52.6) 5.2 (2.1 – 10.4)
Eraill7 137 82.5 (75.1 – 88.4) 19.7 (13.4 – 27.4)
Cyfanswm 1492 55.8 (52.9 – 58.5) 7.0 (5.6 – 8.5)

 

Cyngor i ddefnyddwyr

Mae'r ASB yn pwyso ar y diwydiant i chwarae ei ran a lleihau'r lefelau halogi ar bob cam o'r broses gynhyrchu, a hynny i lefel mor isel â phosibl cyn i gyw iâr amrwd gyrraedd y defnyddiwr. Mae cyw iâr yn ddiogel i'w fwyta cyn belled â'ch bod yn dilyn arferion da yn y gegin:

  • Gorchuddiwch gyw iâr amrwd a'i oeri: Mae'n bwysig gorchuddio cyw iâr amrwd a'i storio ar silff waelod yr oergell fel nad yw'r suddion yn diferu dros fwydydd eraill a'u halogi â bacteria gwenwyn bwyd megis campylobacter.
  • Peidiwch â golchi cyw iâr amrwd: Bydd coginio yn lladd unrhyw facteria sy'n bresennol, gan gynnwys campylobacter. Gall golchi cyw iâr ledaenu germau wrth i'r dŵr dasgu.
  • Golchwch eich dwylo ac offer ar ôl eu defnyddio:  Golchwch bob darn o offer, byrddau torri ac arwynebau yn drylwyr ar ôl eu defnyddio i baratoi cyw iâr amrwd. Golchwch eich dwylo'n drylwyr gyda dŵr cynnes a sebon ar ôl trin cyw iâr amrwd. Mae hyn yn helpu i atal campylobacter rhag lledaenu drwy osgoi croeshalogi.
  • Coginiwch gyw iâr yn drylwyr:  Gwnewch yn siŵr bod cyw iâr yn stemio'n boeth drwyddo cyn ei fwyta. Torrwch i ran fwyaf trwchus y cig a sicrhau ei fod yn stemio'n boeth drwyddo, nad oes unrhyw gig pinc a bod y suddion yn rhedeg yn glir.

Nodiadau

1. Darparwyd adroddiadau labordai gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, Iechyd Cyhoeddus Lloegr, Diogelu Iechyd yr Alban ac Asiantaeth Iechyd y Cyhoedd Gogledd Iwerddon.

2. Wedi'i seilio ar ddata dros dro.

3. Mae cyfraddau tanadrodd (underreporting) wedi'u seilio ar y rheiny o 'Ail Astudiaeth Clefydau Heintus y Coluddyn yn y Gymuned' (astudiaeth IID2)

http://www.food.gov.uk/science/research/foodborneillness/b14programme/b14projlist/

Gan ddefnyddio'r gyfradd tanadrodd ganolrif o 9.3 ar gyfer campylobacter, golyga hyn fod gostyngiad cyffredinol o 113,000 o achosion wrth ei gymhwyso i'r gostyngiad o 12,119 mewn adroddiadau labordai a gadarnhawyd. Rhoddodd astudiaeth IID2 gyfwng hyder o 95% mewn perthynas â chyfradd tanadrodd o rhwng 6 a 14.3, gan roi amcangyfrif o ostyngiadau mewn achosion rhwng 73,000 a 173,000. Mae hyn yn tybio bod cyfraddau tanadrodd wedi aros yn debyg i'r rheiny yn astudiaeth IID2. 

4. Roedd y nod o 100,000 wedi'i seilio ar dybiaeth y gyfradd tanadrodd o 9.3. O ran adroddiadau labordai, y targed oedd 11,000.

5. Wedi'i seilio ar fodelau costau cyfredol.

6. Mwy na 1,000 o unedau ffurfio cytref fesul gram (cfu/g). Mae'r unedau hyn yn dangos graddau halogi ar bob sampl

7. Mae'r categori 'Eraill' yn cynnwys archfarchnadoedd lle tybiwyd fod eu cyfran o'r farchnad yn fach drwy ddefnyddio data am gyfran y farchnad gan Kantar am y 52 wythnos hyd at 1 Chwefror 2015 e.e. Iceland, yn ogystal â siopau cornel, siopau annibynnol, siopau cig ag ati

 

Adroddiad Blwyddyn 2 (Saesneg yn unig)

Rhagor o wybodaeth