Canlyniadau terfynol o'r trydydd arolwg manwerthu blynyddol yn dangos bod lefelau Campylobacter yn parhau i ostwng

Diweddarwyd ar:
18 Hydref 2017
Campylobacter
Heddiw, mae'r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) wedi cyhoeddi canlyniadau olaf ei thrydedd arolwg o Campylobacter ar gyw iâr ffres mewn siopau a gynhyrchir yn y Deyrnas Unedig.

Mae canlyniadau'r flwyddyn gyfan yn dangos, ar gyfartaledd, ar draws y farchnad gyfan, bod 6.5% o'r cyw iâr wedi profi'n bositif ar y lefelau halogi uchaf, sef mwy na 1,000 o unedau ffurfio cytref fesul gram (cfu/g). Mae hyn wedi gostwng o 19.7% yn 2014/15 pan ddechreuodd yr arolwg.

Canlyniadau llawn y trydydd arolwg blynyddol

Dyma ganlyniadau'r flwyddyn lawn ar gyfer ein trydydd arolwg manwerthu – mis Awst 2016 i fis Gorffennaf 2017 – yn seiliedig ar gyfanswm o 3,980 o gywion ieir llawn, ffres a samplwyd ar y pwynt manwerthu.

Dangosodd canlyniadau llawn yr arolwg:

  • 5.6% oedd y ffigur ar gyfer presenoldeb Campylobacter lefel uchel (mwy na 1,000 cfu/g)  ymhlith y naw prif fanwerthwr (yn seiliedig ar eu cyfran o'r farchnad).
  • Roedd gan y grŵp 'Eraill’, a oedd yn cynnwys manwerthwyr llai a siopau cig, lefelau presenoldeb llawer uwch ar 17.1% o'i gymharu â'r naw prif fanwerthwr.
  • Y manwerthwyr oedd â lefelau presenoldeb sylweddol is na'r cyfartaledd oedd Morrisons (2.9%), Tesco (4.2%) a Waitrose (2.7%).
  • Roedd gostyngiad sylweddol yng nghanran y cyw iâr a brofodd yn bositif am Campylobacter ar unrhyw lefel i lawr o 73.2% yn 2014/15 i 54% yn 2016/17.
  • Yng nghyfnod olaf y trydydd arolwg blynyddol, mis Ebrill 2016 – mis Gorffennaf 2017, yn seiliedig ar gyfanswm o 1,437 o samplau cyw iâr, roedd 5.9% yn cynnwys lefelau uchel o Campylobacter (dros 1,000 cfu/g), gostyngiad ers yr un cyfnod yn 2014 (20.1%).

Newid yr arolygon manwerthu ar Campylobacter

Ar 21 Medi, cyhoeddodd yr ASB newidiadau i'w harolwg blynyddol ar Campylobacter. Nawr, bydd y naw prif fanwerthwr (yn seiliedig ar eu cyfran o'r farchnad) yn cyhoeddi eu canlyniadau Campylobacter eu hunain ar eu gwefannau cyhoeddus, ac ni fyddant bellach yn rhan o arolwg blynyddol yr ASB.

Bydd y gwaith samplu a dadansoddi a gynhelir ganddynt yn unol â phrotocolau cadarn a osodir gan yr ASB, felly bydd modd cymharu'r holl ganlyniadau. Yn ogystal, bydd gan yr ASB fynediad at y data craidd gan bob manwerthwr er mwyn gallu dilysu'r samplau ac i bennu cyfartaledd y diwydiant. Rydym ni hefyd yn cadw'r hawl i drafod y canlyniadau yn gyhoeddus.

Felly, bydd ffocws pedwaredd flwyddyn yr arolwg ar fanwerthwyr llai, masnachwyr annibynnol a stondinau marchnad gan fod y rhain yn fwy tebygol o gael eu cyflenwi gan broseswyr llai.

Meddai Heather Hancock, Cadeirydd yr ASB: “Mae canlyniadau blwyddyn gyfan ein trydydd arolwg manwerthu yn dangos y cynnydd sylweddol y mae'r diwydiant wedi'i gyflawni wrth leihau lefelau Campylobacter mewn cyw iâr, o'i gymharu â'r man cychwyn. Mae'r prif fanwerthwyr bellach yn cymryd y cyfrifoldeb i gyhoeddi eu canlyniadau eu hunain, yn ôl protocol yr ydym ni wedi cytuno arno. Mae hwn yn gam cadarnhaol tuag at sicrhau mwy o dryloywder.

“Er ein bod ni'n parhau i gadw llygad ar berfformiad y manwerthwyr mawr, mae'n golygu y gall yr ASB nawr ganolbwyntio ar ymdrechion sefydliadau llai, lle nad ydym ni gweld yr un gwelliannau a lle mae angen sicrhau cynnydd.”

Cefndir

Campylobacter a gludir gan fwyd yw'r achos gwenwyn bwyd mwyaf cyffredin yn y Deyrnas Unedig. Mae'r ASB wedi bod yn profi cyw iâr am Campylobacter ac yn cyhoeddi'r canlyniadau ers mis Chwefror 2014, fel rhan o'i hymgyrch i ddod â'r gadwyn fwyd gyfan ynghyd er mwyn mynd i'r afael â'r broblem.

Mae'r holl ganlyniadau yn y tabl isod yn deillio o'r adroddiad Ystadegau Swyddogol ar gyfer yr arolwg. Mae copi ohono i'w weld drwy'r ddolen isod. Mae'r adroddiad yn rhoi esboniad llawn o'r canlyniadau a chefndir i'r fethodoleg.

Mae pob cyw iâr, waeth gan bwy ydych chi'n ei brynu, mewn perygl o gael ei halogi â campylobacter. Mae'r ASB a'r diwydiant wedi canolbwyntio gyda'i gilydd ar leihau lefelau campylobacter ac mae nifer o ymyriadau wedi'u treialu, eu cyflwyno a'u mireinio mewn blynyddoedd diweddar.

Mae'r tabl isod yn dangos presenoldeb cyffredinol campylobacter ar gyw iâr a samplwyd, yn ôl manwerthwr: Mis Awst 2016 i fis Gorffennaf 2017 (arolwg llawn blwyddyn 3)

Manwerthwr

Nifer y samplau

% samplau croen dros 1,000 cfu/g Campylobacter

% samplau croen a brofodd yn bositif am Campylobacter

Aldi

409

6.0 (3.7 - 8.4)

56.7 (51.9 - 61.6)

Asda

387

7.6 (5.1 - 10.3)

57.1 (52.1 - 62.0)

Co-op

406

4.4 (2.5 - 6.6)

53.0 (48.1 - 57.9)

Lidl

408

7.1 (4.7 - 9.6)

55.7 (50.9 - 60.5)

M&S

407

6.4 (4.2 - 8.9)

62.7 (58.1 - 67.3)

Morrisons

392

2.9 (1.4 - 4.6)

51.1 (46.2 - 56.1)

Sainsbury’s

395

5.5 (3.4 - 7.8)

52.8 (47.9 - 57.7)

Tesco

404

4.2 (2.4 - 6.2)

46.7 (41.9 - 51.5)

Waitrose

409

2.7 (1.1 - 4.4)

38.6 (33.9 - 43.3)

Eraill

363

17.1 (13.1 - 21.3)

71.6 (66.9 - 76.2)

Cyfanswm

3,980

6.5 (5.6 - 7.3)

54.0 (52.3 - 55.8)

Dangosir cyfyngau hyder o 95% mewn cromfachau. Mae'r rhain yn adlewyrchu'r ansicrwydd yn yr amcangyfrifiad ac yn rhoi ystod o werthoedd. Bydd gwir bresenoldeb Campylobacter yn disgyn o fewn yr ystod hon 95% o'r amser. 

Cyngor i ddefnyddwyr

Mae cyw iâr yn ddiogel i'w fwyta cyn belled â'ch bod yn dilyn arferion da yn y gegin:

  • Gorchuddio ac oeri cyw iâr amrwd – mae'n bwysig gorchuddio cyw iâr amrwd a'i storio ar silff waelod yr oergell fel nad yw'r suddion yn diferu dros fwydydd eraill a'u halogi â bacteria gwenwyn bwyd megis Campylobacter;
  • Peidiwch â golchi cyw iâr amrwd – bydd coginio yn lladd unrhyw facteria sy'n bresennol, gan gynnwys Campylobacter. Gall golchi cyw iâr ledaenu germau wrth i'r dŵr dasgu;
  • Golchi cyfarpar – golchwch bob darn o offer, byrddau torri ac arwynebau yn drylwyr ar ôl eu defnyddio i baratoi cyw iâr amrwd. Golchwch eich dwylo'n drylwyr gyda dŵr cynnes a sebon ar ôl trin cyw iâr amrwd. Mae hyn yn helpu i atal Campylobacter rhag lledaenu drwy osgoi croeshalogi;
  • Coginio cyw iâr yn drylwyr – gwnewch yn siŵr bod cyw iâr yn stemio'n boeth drwyddo cyn ei weini. Torrwch i ran fwyaf trwchus y cig a sicrhau ei fod yn stemio'n boeth, nad oes unrhyw gig pinc a bod y suddion yn rhedeg yn glir.

Rhagor o wybodaeth

Dyma ganlyniadau ein trydydd arolwg blynyddol, a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2017 (Saesneg yn unig).