Plaladdwyr mewn Bwyd

Mae plaladdwyr yn sylweddau cemegol neu fiolegol sy'n cael eu defnyddio i ladd neu reoli plâu wrth feithrin a storio cnydau. Mae gennym ni oruchwyliaeth o blaladdwyr a diogelwch bwyd yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.
Diweddarwyd ddiwethaf

Mae Defra yn gyfrifol am bolisi ar blaladdwyr; ar gyfer materion cymeradwyo a gorfodi ewch i wefan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch. Mae plaladdwyr weithiau'n cael eu disgrifio fel 'cynhyrchion diogelu planhigion' neu PPPau. 

Gallant gynnwys y canlynol:

  • chwynladdwyr i reoli chwyn cyn ac wrth iddynt dyfu
  • pryfleiddiaid i amddiffyn hadau a phlanhigion rhag cael eu difrodi gan bryfed
  • nematicides a gwenwyn lladd malwod i reoli mwydod a gwlithenni yn ymosod ar blanhigion sy'n tyfu
  • gwenwyn llygod i atal difrod a halogiad gan famaliaid bach megis llygod a llygod mawr yn ystod y prosesau tyfu a storio
  • ffwngladdwyr i atal llwydni rhag ffurfio ar blanhigion wrth eu tyfu neu pan maent mewn siop

Gall llwydni niweidio cnydau a lleihau eu gwerth maeth. Gallant hefyd gynhyrchu tocsinau ffwngaidd (mycotocsinau) a all fod yn niweidiol i iechyd.

Mae plaladdwyr bron bob amser yn atal, yn niweidio neu'n lladd organeb fyw felly mae'r broses o’u cymeradwyo a’u defnyddio yn cael eu rheoleiddio'n llym er mwyn sicrhau nad ydynt yn achosi niwed i ddefnyddwyr, yr amgylchedd, organebau nad ydynt yn dargedau fel adar, mamaliaid, pysgod neu bryfed sy'n peillio.

Deddfwriaeth

Mae busnesau bwyd yn gyfrifol am sicrhau bod y bwyd y maent yn ei gynhyrchu neu ei fewnforio yn cydymffurfio â'r ddeddfwriaeth gyfredol, gan gynnwys Lefelau Uchafswm Gweddillion (MRLs).

Rheoliad 1107/2009

Mae Rheoliad 1107/2009 yn amlinellu’r gofynion manwl ar gyfer rhoi cynhyrchion diogelu planhigion ar y farchnad, gan gynnwys y gweithdrefnau ar gyfer cymeradwyo:

  • sylweddau gweithredol 
  • cynhyrchion a sefydlu'r amodau defnyddio (a ddiffinnir weithiau fel Arferion Amaethyddol Da) 

Mae'r rhan fwyaf o'r broses ar gyfer cymeradwyo a rheoli plaladdwyr yn gyson ar draws yr Undeb Ewropeaidd. Fodd bynnag, mae'r Rheoliad hwn hefyd yn nodi'r amgylchiadau a'r amodau y mae gofyn eu bodloni ar gyfer rhanddirymiadau cenedlaethol a cheisiadau brys, er enghraifft, pan fo digwyddiad annisgwyl sy'n arwain at berygl difrifol i gnwd.

Rheoliad 396/2005

Mae Rheoliad 396/2005 yn nodi'r Lefelau Uchafswm Gweddillion (MRLs) ar gyfer plaladdwyr mewn bwyd. 

MRLs yw'r lefelau uchaf o weddillion plaladdwyr a all aros mewn bwyd yn dilyn defnydd cywir o'r plaladdwr yn unol ag Arferion Amaethyddol Da. Mae'n rhaid i MRLs bob amser ddiogelu iechyd ac fel arfer maent o dan lefel sy'n peri pryder.

Mae MRLs yn cael eu sefydlu ar gyfer pob nwydd unigol y mae defnydd cymeradwy ar ei gyfer. Ar gyfer bwydydd lle nad yw defnyddio plaladdwyr wedi’i gymeradwyo, mae MRL o 0.01 mg/kg yn berthnasol i unrhyw weddillion a ddarganfyddir.  Ni chaniateir rhoi unrhyw fwyd sy'n methu â chydymffurfio ag MRLs ar y farchnad.

Profi bwyd wedi'i fewnforio am blaladdwyr

Mae Awdurdodau Iechyd Porthladdoedd yn cynnal profion plaladdwyr ar fwyd wedi'i fewnforio ar ein rhan. Os caiff problem barhaus ei darganfod gyda chynnyrch penodol neu wlad sy'n cyflenwi, gall hyn ddod yn destun mesurau rheoli cryfach, a nodir yn Rheoliad y Comisiwn 669/2009. Yn gyffredinol, mae MRLs yn cael eu gosod ar lefel is na'r hyn a fyddai'n cynrychioli risg i iechyd, ac fel arfer nid yw achosion o ddiffyg cydymffurfio yn bryder diogelwch bwyd, er bod rhaid gwirio hyn drwy asesiad risg. Dim ond pan fydd yr asesiad risg yn nodi risg bosibl i iechyd y caiff Rhybuddion Cynnar eu cyhoeddi.

Pwyllgorau Arbenigol

Mae'r Pwyllgor Arbenigol ar Blaladdwyr (ECP) a'r Pwyllgor Arbenigol ar Gweddillion Plaladdwyr mewn Bwyd (PRiF) yn rhoi cyngor i adrannau'r llywodraeth ar ddefnyddio a chymeradwyo plaladdwyr i sicrhau diogelwch bwyd.