Deddfwriaeth bwyd anifeiliaid

Mae deddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd (UE) ar fwyd anifeiliaid yn berthnasol i ystod eang o fusnesau a gweithgarwch bwyd anifeiliaid. Mae'r dudalen hon yn cynnwys canllawiau pellach ar brif reoliadau'r UE, prif gyfarwyddebau'r UE a deddfwriaeth genedlaethol sy'n effeithio ar fusnesau sy'n ymwneud â bwyd anifeiliaid.
Diweddarwyd ddiwethaf

Mae deddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd (UE) yn berthnasol o'r broses gynhyrchu cynradd hyd at roi bwyd anifeiliaid ar y farchnad a bwydo anifeiliaid sy'n cynhyrchu bwyd. Mae'r wybodaeth ganlynol yn cynnwys prif reoliadau, cyfarwyddebau a chodau ymarfer y diwydiant yr UE sydd angen i chi fod yn ymwybodol ohonynt. 

Prif reoliadau'r UE

Mae'r ddeddfwriaeth bwyd anifeiliaid gyflawn i'w gweld ar wefan y Comisiwn Ewropeaidd. 

Ceir crynodebau ar gyfer y rheoliadau canlynol:

  • 178/2002 ar egwyddorion cyfaith bwyd a bwyd anifeiliaid
  • 183/2005 sy'n nodi'r gofynion ar gyfer hylendid bwyd anifeiliaid
  • 767/2009 ar roi bwyd anifeiliaid ar y farchnad a’i ddefnyddio
  • 1831/2003 ar ychwanegion i’w defnyddio mewn maeth anifeiliaid
  • 1829/2003 ar fwyd a bwyd anifeiliaid a addaswyd yn enetig
  • 882/2004 ar reolaethau swyddogol a gyflawnir er mwyn sicrhau y caiff cydymffurfiaeth â chyfraith bwyd a bwyd anifeiliaid, iechyd anifeiliaid a rheolau lles anifeiliaid ei ddilysu
  • 152/2009 sy'n gosod dulliau o samplu a dadansoddi ar gyfer rheolaethau bwyd anifeiliaid swyddogol

Rheoliad 178/2002 ar egwyddorion cyfraith bwyd a bwyd anifeiliaid

Mae Rheoliad 178/2002 yn diffinio bod 'cyfraith bwyd' yn cynnwys cynhyrchu, prosesu a dosbarthu bwyd anifeiliaid ar gyfer anifeiliaid sy'n cynhyrchu bwyd. Mae'n diffinio 'busnes bwyd anifeiliaid' fel unrhyw fusnes sy'n cyflawni unrhyw fath o gynhyrchu, gweithgynhyrchu, prosesu, storio, cludo, neu ddosbarthu bwyd anifeiliaid, gan gynnwys cynhyrchu, prosesu neu storio bwyd anifeiliaid. 

Mae Erthyglau 15-18 a 20-21 yn nodi gofynion diogelwch bwyd, y gallu i olrhain, a chyfrifoldebau gweithredwyr busnesau bwyd anifeiliaid.

Rheoliad 183/2005 sy'n nodi'r gofynion ar gyfer hylendid bwyd anifeiliaid

Mae Rheoliad 183/2005 yn ei gwneud yn ofynnol bod y mwyafrif o fusnesau sy'n rhan o ddefnyddio, gweithgynhyrchu neu farchnata bwyd anifeiliaid yn cael eu cymeradwyo neu eu cofrestru â'u hawdurdod cymwys.  

Mae'n gosod safonau mewn perthynas â chludo a storio bwyd anifeiliaid, cynnal a chadw offer, hyfforddi staff, a chadw cofnodion.

Mae busnesau bwyd anifeiliaid yn cynnwys y canlynol:

  • mewnforwyr a masnachwyr deunyddiau bwyd anifeiliaid a bwyd anifeiliaid wedi'i weithgynhyrchu (gan gynnwys masnachwyr sy'n prynu'n uniongyrchol gan ffermwyr)
  • gweithgynhyrchwyr bwyd sy'n gwerthu deunydd sy'n mynd i mewn i'r gadwyn fwyd anifeiliaid
  • cludwyr ffordd a chwmnïau cludo sy'n cludo bwyd anifeiliaid
  • da byw a rhai ffermwyr âr
  • masnachwyr nad ydynt yn cadw stoc ar eu safle (broceriaid)

Mae rhai eithriadau, gan gynnwys:

  • pobl sy'n cynhyrchu neu storio bwyd anifeiliaid 
  • pobl sy'n bwydo anifeiliaid i'w bwyta eu hunain
  • pobl sydd ag anifeiliaid nad ydynt at ddiben cynhyrchu bwyd
  • cynhyrchydd yn cyflenwi "symiau bach" o gynhyrchion cynradd yn lleol yn uniongyrchol i ffermydd lleol
  • manwerthu bwyd anifeiliaid anwes 

Mae gennym ni ganllawiau ar wahanol weithgareddau a'u codau perthnasol. Rydym ni hefyd yn darparu canllawiau penodol ar gyfer busnesau bwyd a diod sy'n cyflenwi i'r gadwyn bwyd anifeiliaid 

Rheoliad 767/2009 ar roi bwyd anifeiliaid ar y farchnad a defnyddio bwyd anifeiliaid 

Mae Regulation 767/2009 yn nodi'r gofynion ar gyfer marchnata, labelu a chyfansoddiad bwyd anifeiliaid, ac yn cynnwys darpariaethau sydd â'r bwriad o ddiogelu iechyd pobl ac anifeiliaid.  

Mae'n darparu y gellir rhoi bwyd anifeiliaid ar y farchnad a'i ddefnyddio dim ond os yw'n ddiogel ac os nad yw'n cael effaith andwyol ar yr amgylchedd neu ar les anifeiliaid.

Mae'r rheoliad hefyd yn darparu Catalog o Ddeunyddiau Bwyd Anifeiliaid a Chodau Ymarfer ar gyfer labelu.  Mae'r Catalog o Ddeunyddiau Bwyd Anifeiliaid wedi'i gyhoeddi fel Rheoliad 68/2013.

Rheoliad 1831/2003 ar ychwanegion i’w defnyddio mewn maeth anifeiliaid

Mae Rheoliad 1831/2003 yn nodi gweithdrefnau wedi'u cysoni ar gyfer awdurdodi a labelu ychwanegion bwyd anifeiliaid. Mae hyn yn cynnwys:

  • fitaminau
  • cyffeithyddion
  • rhwymwyr ac asiantau gelio
  • lliwiau
  • gwrthocsidyddion
  • sefydlogwyr
  • elfennau hybrin
  • ensymau
  • micro-organebau – mae rhai o'r rhain yn destun lefelau uchaf a ganiateir, yn targedu rhywogaethau penodol, ac yn destun amodau defnydd eraill

Mae Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop (EFSA) yn gyfrifol am asesu diogelwch ac effeithiolrwydd ychwanegion newydd. Adran Maeth Anifeiliaid y Pwyllgor Sefydlog ar Blanhigion, Anifeiliaid, Bwyd a Bwyd Anifeiliaid (SCoPAFF) sy'n gyfrifol am benderfynu p'un a ddylid awdurdodi ychwanegyn bwyd ar ôl ei asesu.

Mae'r Rheoliad hefyd yn nodi'r wybodaeth sy'n rhaid ei harddangos ar labeli ychwanegion a rhag-gymysgeddau. Mae'n cynnwys ychwanegion sootechnegol, ac mae'r Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol yn gyfrifol am rai o'r categorïau hyn.

Yn ogystal, mae Rheoliad 429/2008 yn gosod rheolau manwl ar gyflwyno Rheoliad 1831/2003 mewn perthynas â pharatoi a chyflwyno ceisiadau ynghyd ag asesu ac awdurdodi ychwanegion bwyd anifeiliaid.

Rheoliad 1829/2003 ar fwyd a bwyd anifeiliaid a addaswyd yn enetig

Mae Rheoliad 1829/2003 yn sefydlu gweithdrefn ganolog ar gyfer asesu'n wyddonol ac awdurdodi organebau a addaswyd yn enetig (GMO) a bwyd a bwyd anifeiliaid a addaswyd yn enetig (GM). Mae'r gweithdrefnau asesu yn cwmpasu'r GMO ei hun a'r bwyd a'r bwyd anifeiliaid sy'n deillio ohono.

Mae'r Rheoliad yn ei gwneud yn ofynnol i labelu bob bwyd a bwyd anifeiliaid GM a bwyd a bwyd anifeiliaid sy'n cynnwys GMOs neu a gynhyrchir o gynhwysion a gynhyrchwyd o GMOs neu sy'n eu cynnwys, p'un a oes deunydd GM yn bresennol neu'n absennol yn y cynnyrch terfynol.  Ceir trothwy o 0.9% ar gyfer presenoldeb GMOs ac islaw'r trothwy hwnnw nid oes angen eu labelu os na ellir osgoi'r presenoldeb hwn yn dechnegol.

Rheoliad 882/2004

Mae Regulation 882/2004 yn nodi'r egwyddorion cyffredinol a phwerau galluogi ar gyfer cyflawni rheolaethau swyddogol, ac mae'n manylu ar y dull y dylai awdurdodau gorfodi'r Aelod-wladwriaethau ei ddefnyddio wrth wirio cydymffurfiaeth â chyfraith bwyd a bwyd anifeiliaid a rheolau'r UE ar iechyd a lles anifeiliaid.

Rheoliad 152/2009

Mae atodidau Regulation 152/2009 yn nodi'r gweithdrefnau manwl y dylid eu dilyn wrth ddadansoddi bwyd anifeiliaid am ystod o sylweddau penodol.

Prif Gyfarwyddebau'r EU 

Caiff y cyfarwyddebau hyn eu trosi i gyfraith y Deyrnas Unedig trwy ddeddfwriaeth ddomestig:

Deddfwriaeth genedlaethol

Mae rheoliadau deddfwriaeth genedlaethol yn berthnasol yn Lloegr. Mae hyn yn cynnwys pwer gweithredu ar gyfer deddfwriaeth yr UW. Mae deddfwriaeth gyfatebol ar wahân yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Rheoliadau Bwyd Anifeiliaid (Cyfansoddiad, Marchnata a Defnydd) (Lloegr) 2015

Mae'r rheoliadau hyn yn darparu ar gyfer gorfodi neu gyflwyno Rheoliadau a Chyfarwyddebau'r UE ar ddiogelwch bwyd anifeiliaid, bwyd anifeiliaid GM, ychwanegion bwyd, marchnata a defnyddio bwyd anifeiliaid, sylweddau annymunol (halogion) mewn bwyd anifeiliaid a bwyd anifeiliad at ddibenion maethol penodol. 

Rheoliadau Bwyd Anifeiliaid (Hylendid, Samplu etc., a Gorfodi) (Lloegr) 2015 

Mae'r Rheoliadau hyn yn darparu ar gyfer gweithredu a gorfodi Rheoliad 183/2005 Rheoliad 152/2009 ac yn gwneud Rheoliad 882/2004 yn weithredol.

Rheoliadau Bwyd Anifeiliaid (Lloegr) 2010 (Offeryn Statudol 2010 Rhif 2503) a Rheoliadau Bwyd Anifeiliaid (Samplu a Dadansoddi a Sylweddau Annymunol Penodol (Lloegr) 2010 (Offeryn Statudol 2010 Rhif 2280)

Mae'r rheoliadau hyn yn darparu ar gyfer swyddogion gorfodi awdurdodau lleol sy'n gorfodi a gweinyddu Rheoliadau Ewropeaidd, ond maent wedi'u diwygio/diddymu i raddau helaeth gan reoliadau 2015 a ddisgrifir uchod. 

Codau Ymarfer y Diwydiant

Cafodd sectorau'r diwydiant wahoddiad i greu canllawiau ymarferol i'r diwydiant, defnyddwyr ac awdurdodau ar sut i weithredu rheolau'r UE.

Gwybodaeth bellach

Mae Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion yn gyfrifol am fesurau ar sgil-gynhyrchion anifeiliaid a rheoli enseffalopathïau sbyngffurf trosglwyddadwy.

Mae'r Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol yn gyfrifol am ddeddfwriaeth meddyginiaethau milfeddygol.

Rhagor o wybodaeth am ddechrau busnes bwyd anifeiliaid