Neidio i’r prif gynnwys

Labelu alergenau ar fwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol

Bydd gofynion labelu alergenau bwyd ar fwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol yn newid o 1 Hydref 2021 yng Nghymru, yn Lloegr ac yng Ngogledd Iwerddon.
Diweddarwyd ddiwethaf

Mae’r wybodaeth hon i helpu busnesau a defnyddwyr i ddeall y gofynion labelu alergenau newydd a fydd yn berthnasol o 1 Hydref 2021.

Bydd y newidiadau hyn yn diogelu defnyddwyr sydd â gorsensitifrwydd i fwyd trwy fynnu bod gwybodaeth am alergenau yn cael ei chynnwys ar labeli rhagor o fwydydd, a allai achub bywydau.

Er mwyn paratoi ar gyfer y newidiadau hyn, dylai busnesau wirio a yw'r gofynion labelu newydd yn effeithio arnyn nhw, a beth y mae angen iddynt ei wneud i gydymffurfio.

Gofynion labelu bwyd newydd

Bydd y gofynion labelu alergenau newydd yn berthnasol i gategori o fwyd y cyfeirir ato fel bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol o 1 Hydref 2021.

Mae hwn yn fwyd sy’n cael ei becynnu yn yr un lle ag y mae'n cael ei gynnig i ddefnyddwyr. Dylai’r bwyd hefyd fod mewn deunydd pecynnu cyn i’r cwsmer ei archebu neu ei ddewis. 

Gall gynnwys bwyd y mae cwsmeriaid yn ei ddewis eu hunain, yn ogystal â chynhyrchion sydd wedi'u lapio ymlaen llaw ac sy'n cael eu cadw y tu ôl i gownter. Gall hefyd gynnwys bwyd a werthir mewn safleoedd symudol neu dros dro. 

Gall busnesau wirio yn union pa gynhyrchion yr effeithir arnynt gan ddefnyddio'r adnoddau a ddarperir gan yr ASB i sicrhau eu bod yn bodloni'r gofynion. 

Pam mae'r newidiadau i wybodaeth alergenau yn cael eu cyflwyno?

Ar hyn o bryd gellir darparu'r wybodaeth am alergenau ar gyfer y cynhyrchion hyn mewn unrhyw fodd. Mae hyn yn cynnwys cael eich hysbysu ar lafar gan staff.

Mae llywodraethau ledled y Deyrnas Unedig wedi penderfynu y bydd angen darparu gwybodaeth am gynhwysion ac alergenau ar labeli’r bwydydd hyn o 1 Hydref 2021.

Mae hyn yn dilyn marwolaeth Natasha Ednan-Laperouse, a gafodd adwaith alergaidd a achoswyd drwy fwyta baguette nad oedd yn rhaid cynnwys label alergenau arno ar y pryd.

Bwyd wedi’i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol 

Bwyd wedi'i becynnu ymlaen llawn i'w werthu'n uniongyrchol
Mae tri maen prawf yn diffinio bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol:

 

  • pryd y mae’n cael ei becynnu 
  • ble y mae’n cael ei becynnu
  • sut mae'n cael ei becynnu

Rhaid bodloni pob un o'r meini prawf hyn er mwyn i fwyd gyfrif fel bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol ac er mwyn i’r gofynion labelu newydd fod yn berthnasol. 

Pryd y mae’n cael ei becynnu

Mae bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol yn cael ei becynnu cyn i'r defnyddiwr ei ddewis neu ei archebu.

Nid yw bwyd nad yw mewn deunydd pecynnu pan gaiff ei archebu, neu sy'n rhydd ac yn cael ei becynnu ar ôl cael ei archebu, wedi’i gynnwys.

Ble mae’n cael ei becynnu

Mae bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol yn cael ei becynnu yn yr un safle ag y mae'n cael ei gynnig neu ei werthu i ddefnyddwyr.
Mae hyn yn cynnwys:

  • bwyd wedi'i becynnu gan yr un busnes bwyd a'i werthu mewn safle dros dro neu symudol, fel tryc bwyd neu stondin farchnad 
  • yr un bwyd sy’n cael ei becynnu a'i gynnig mewn gwahanol unedau o fewn un adeilad, fel maes awyr neu ganolfan siopa.

Mae eisoes yn ofynnol i ddarparu gwybodaeth am alergenau ar yr holl gynhyrchion bwyd a werthir o bell (dros y rhyngrwyd neu dros y ffôn), a hynny cyn archebu’r bwyd a phan fydd yn cael ei ddosbarthu. Ni fydd y rheoliadau newydd yn effeithio ar hyn.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch yr adran 'Gwerthu o Bell' yn y canllawiau technegol 

Sut mae'n cael ei becynnu

Mae bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i’w werthu’n uniongyrchol mewn deunydd pecynnu sy’n bodloni’r holl feini prawf isod:

  • mae'r bwyd un ai wedi'i amgáu'n rhannol neu'n llwyr yn y deunydd pecynnu;  
  • ni ellir newid y bwyd heb agor neu newid y deunydd pecynnu mewn rhyw ffordd;
  • rhaid i'r bwyd fod yn barod i'w werthu'n derfynol i'r defnyddiwr.

Beth yw bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol?

Er mwyn helpu busnesau a defnyddwyr i wirio pa fathau o gynhyrchion yr effeithir arnynt, mae'r ASB wedi cynhyrchu:

Dylai busnesau bwyd wirio canllawiau technegol yr ASB ar labelu alergenau bwyd i gael rhagor o wybodaeth am y gofynion ar gyfer pob math o fwydydd.

Rhaid cynnwys gwybodaeth newydd ar labeli PPDS 

Bydd angen cynnwys label ar bob bwyd sydd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol (PPDS) yn dangos: 

  • enw'r bwyd
  • rhestr gynhwysion lawn gyda'r 14 alergen y mae'n rhaid eu datgan yn ôl cyfraith bwyd wedi'u pwysleisio ar y rhestr gynhwysion os ydynt yn bresennol.

Gall busnesau a defnyddwyr ddarganfod rhagor am yr 14 alergen y mae'n rhaid eu datgan yn ôl y gyfraith bwyd.

Enghraifft o label bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol (PPDS): 

Yng Nghymru, gellir darparu labeli bwyd yn Gymraeg cyhyd â bod yr wybodaeth hefyd yn cael ei darparu yn Saesneg.
 
Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y gofynion labelu yng Nghanllawiau Technegol yr ASB. 

Sut i fodloni'r gofynion 

Mae angen i fusnesau bwyd wirio a ydyn nhw'n gwerthu neu'n cyflenwi bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol a chanfod beth sydd angen iddyn nhw ei wneud cyn 1 Hydref 2021.

Mae'r ASB wedi diweddaru ei chanllawiau alergenau ar gyfer busnesau bwyd i gynnwys y gofynion newydd. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn adran labelu alergenau bwyd a gofynion gwybodaeth y Canllawiau Technegol

Bydd hyn yn caniatáu i fusnesau ddeall sut y bydd y rheoliadau yn effeithio arnyn nhw, a sut i sicrhau eu bod yn cydymffurfio. Mae gan yr ASB wybodaeth hefyd am labelu alergenau ar gyfer gweithgynhyrchwyr bwyd.

Amlinellir y gofynion labelu alergenau yn Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd i Ddefnyddwyr yr UE.

Enghreifftiau o fwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol (bwyd PPDS) 

Isod mae enghreifftiau cyffredin o fwyd PPDS y bydd gofyn cynnwys yr wybodaeth labelu newydd ychwanegol arno. Rydym ni hefyd wedi cynnwys rhai enghreifftiau o fwyd nad yw'r gofynion newydd yn effeithio arnynt. 

Enghreifftiau o fwyd sy'n cael ei becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol

  • Brechdanau sy'n cael eu pecynnu gan y busnes bwyd a’u gwerthu neu eu cynnig o'r un safle
  • Bwyd brys sy'n cael ei lapio neu ei becynnu cyn i gwsmer ei ddewis neu ei archebu
  • Cynhyrchion pobi sy'n cael eu pecynnu cyn i gwsmer eu dewis
  • Cynhyrchion archfarchnad sy'n cael eu cynhyrchu a'u pecynnu yn y siop, fel pizzas, cyw iâr rotisserie, caws a chigoedd wedi'u pwyso a'u pecynnu ymlaen llaw a chynhyrchion wedi'u pobi
  • Samplau o gacennau am ddim os cânt eu pecynnu ar y safle
  • Bwyd wedi'i becynnu a'i werthu gan yr un busnes ar stondin farchnad
  • Byrgyrs a selsig wedi'u pecynnu gan gigydd ar y safle i'w gwerthu

Ar gyfer cynhyrchion sy’n cynnwys un cynhwysyn a gaiff eu pecynnu ymlaen llaw i'w gwerthu'n uniongyrchol, ac sy’n cynnwys alergenau, fel bag o bysgnau (peanuts) neu focs o wyau, dim ond enw'r cynnyrch sy'n ofynnol, cyn belled â bod yr enw hwnnw yn cyfeirio'n glir at yr alergenau sydd wedi'u cynnwys. Fel arall mae'n rhaid rhestru'r alergenau hefyd.

Bydd hefyd angen labelu bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw i'w werthu’n uniongyrchol mewn ysgolion, cartrefi gofal, ysbytai a lleoliadau tebyg eraill.

Enghreifftiau o fwyd nad yw'n cael ei becynnu ymlaen llaw i'w werthu'n uniongyrchol

Bwyd nad yw mewn deunydd pecynnu

  • Bwyd sy'n rhydd cyn i ddefnyddiwr ei ddewis neu ei archebu, sy’n cael ei becynnu wedi hynny

Mae hwn yn fwyd rhydd, fel brechdanau deli, losin “pick ‘n’ mix” heb eu lapio, popgorn wedi'i weini o gownter a bwyd brys na chafodd ei becynnu ar y pwynt archebu. Mae’n rhaid i wybodaeth am alergenau fod ar gael i ddefnyddwyr o hyd.

Bwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw 

  • Bwyd sy'n cael ei gynnig neu ei werthu gan fusnes gwahanol i’r un a'i becynnodd
  • Bwyd sy'n cael ei gynnig neu ei werthu mewn lleoliad gwahanol i'r man lle cafodd ei becynnu
  • Mae hwn yn fwyd wedi'i becynnu ymlaen llaw, fel bariau siocled, creision a bisgedi. Mae eisoes yn ofynnol i labelu cynhwysion ac alergenau yn llawn ar y cynhyrchion hyn, yn ogystal â chynnwys datganiad gwybodaeth am faeth. 

Gwerthu o bell 

  • Bwyd sy'n cael ei ddanfon neu ei archebu ar-lein, trwy'r post, neu dros y ffôn

Gwerthu o bell yw hyn. Mae hyn yn cynnwys bwyd fel pizzas a gaiff eu dosbarthu a bwyd tecawê. Rhaid sicrhau bod gwybodaeth alergenau ar gael cyn i'r bwyd gael ei brynu ac wrth iddo gael ei ddosbarthu.