Neidio i’r prif gynnwys

Pecynnu a labelu

Sut i labelu'ch cynhyrchion pecynnu bwyd a'r gofynion cyfreithiol y mae’n rhaid i chi eu dilyn fel busnes bwyd.
Diweddarwyd ddiwethaf

Mae labelu bwyd a diod yn newid o 1 Ionawr 2021

O 1 Ionawr 2021, rhaid i gynhyrchwyr, gweithgynhyrchwyr, manwerthwyr a chyflenwyr bwyd a diod gadw at reolau newydd.

Darllenwch y canllawiau ar newidiadau labelu bwyd a diod o 1 Ionawr 2021

Labelu bwyd sydd wedi'i becynnu ymlaen llaw


Mae’n rhaid i bob bwyd sy’n cael ei becynnu ymlaen llaw gynnwys label bwyd sy'n dangos gwybodaeth orfodol benodol. Bydd yr holl fwydydd yn destun gofynion labelu bwyd cyffredinol ac mae'n rhaid i unrhyw labelu a ddarperir fod yn gywir ac nid yn gamarweiniol.

Mae rhai bwydydd yn cael eu rheoli gan reoliadau penodol i gynnyrch ac maent yn cynnwys:

  • bara a blawd
  • coco a chynhyrchion siocled
  • coffi toddadwy (soluble)
  • llaeth wedi'i anweddu (evaporated) a llaeth wedi'i sychu
  • mêl
  • llaeth powdr i fabanod
  • jamiau
  • cynhyrchion cig – selsig, byrgyrs a phasteiod
  • dŵr mwynol naturiol
  • brasterau y gellir eu taenu (spread)
  • siwgrau
  • bwyd wedi’i arbelydru (irradiated)
  • bwydydd sy'n cynnwys addasiad genetig (GM)

Yr ASB yn Esbonio Safonau cyfansoddiad

Cwrs e-hyfforddi ar labelu

Beth sy'n rhaid ei gynnwys

Rhaid i'r wybodaeth ganlynol ymddangos yn ôl y gyfraith ar labeli bwyd a deunydd pecynnu:

Enw'r bwyd

Rhaid nodi enw'r bwyd yn glir ar y deunydd pecynnu a ni ddylai fod yn gamarweiniol.

Os yw'r bwyd wedi'i brosesu mewn rhyw ffordd, rhaid cynnwys y broses yn y teitl, er enghraifft 'cig moch mwg' (smoked), 'pysgnau wedi’u halltu' neu 'ffrwythau wedi’u sychu'.

Bwyd wedi'i brosesu yw unrhyw fwyd sydd wedi'i newid mewn rhyw ffordd wrth ei baratoi.

Rhestr o'r cynhwysion

Os oes gan eich cynnyrch bwyd neu ddiod ddau gynhwysyn neu fwy (gan gynnwys dŵr ac ychwanegion), rhaid i chi eu rhestru i gyd. Rhaid rhestru cynhwysion yn nhrefn eu pwysau, gyda'r prif gynhwysyn yn gyntaf yn ôl y symiau a ddefnyddiwyd i wneud y bwyd.

Gwybodaeth am alergenau

Rhaid rhestru cynhyrchion bwyd sy'n cynnwys unrhyw un o'r 14 alergen fel cynhwysyn. Rhaid i chi dynnu sylw at alergenau ar y label gan ddefnyddio ffont, arddull neu liw cefndir gwahanol.

Mae hyn yn galluogi defnyddwyr i ddeall mwy am y cynhwysion mewn bwydydd sydd wedi'u pecynnu ymlaen llaw ac maent yn ddefnyddiol i bobl sydd ag alergeddau ac anoddefiadau bwyd ac sydd angen osgoi rhai bwydydd.

Rydym ni hefyd yn cynnig hyfforddiant alergenau ar-lein yn rhad ac am ddim i fusnesau.

Datganiad meintiol o gynhwysion (QUID)


Mae'r QUID yn rhoi gwybod i gwsmer y canran o gynhwysion penodol sydd mewn cynnyrch bwyd. Gellir nodi hyn gydag enw'r bwyd neu yn y rhestr gynhwysion.

Gellir nodi faint o’r cynhwysyn neu’r categori o gynhwysion sy’n bresennol trwy:

  • ei arddangos fel canran, sy'n cyfateb i swm y cynhwysyn neu'r cynhwysion ar adeg ei ddefnyddio/eu defnyddio; a
  • ymddangos naill ai yn enw'r bwyd neu’n syth ar ei ôl neu yn y rhestr gynhwysion mewn cysylltiad â'r cynhwysyn neu'r categori o gynhwysion dan sylw.

Maint net

Rhaid i bob bwyd sydd wedi'i becynnu sy'n uwch na 5g neu 5ml (ac eithrio perlysiau a sbeisys) ddangos y maint net ar y label i gydymffurfio â Rheoliad Rhif 1169/2011 yr Undeb Ewropeaidd (UE) ar ddarparu gwybodaeth fwyd i ddefnyddwyr (FIC).

Rhaid i fwydydd sy'n cael eu pecynnu mewn hylif (neu mewn sglein (glaze) iâ) ddangos y pwysau net wedi'i ddraenio.

Mae bwyd wedi'i becynnu sy’n pwyso llai na 5g neu 5ml wedi'i eithrio o'r gofynion hyn.

Amodau storio a labelu dyddiad

Rhaid i labeli bwyd gael eu marcio â naill ai dyddiad 'ar ei orau cyn' (best before) neu 'defnyddio erbyn' (use by) fel ei bod yn amlwg pa mor hir y gellir cadw bwydydd a sut i'w storio.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn y canllawiau ar farcio dyddiadau ar wefan y Cynllun Gweithredu Gwastraff ac Adnoddau (WRAP).

Gwlad neu fan tarddiad

Rhaid nodi enw a chyfeiriad y gweithgynhyrchwr, y pecynnwr neu'r gwerthwr ar y label. Mae angen i'r cyfeiriad fod yn gyfeiriad ffisegol yn yr UE lle gellir cysylltu â'ch busnes trwy'r post. Ni allwch ddefnyddio cyfeiriad e-bost na rhif ffôn. Mae hyn yn rhoi cyfle i ddefnyddwyr gysylltu â'r gweithgynhyrchwr os oes ganddynt gŵyn am y cynnyrch neu os ydyn nhw eisiau gwybod mwy amdano.

Country of origin or place of provenance

Rhaid i'r label ddangos yn glir o ble mae'r bwyd wedi dod a rhaid rhoi tarddiad y prif gynhwysion os yw hyn yn wahanol i ble mae'r cynnyrch terfynol yn cael ei gynhyrchu. Efallai y bydd cwsmeriaid yn cael eu camarwain heb yr wybodaeth hon, er enghraifft pastai porc Melton Mowbray a wnaed yn yr Eidal.

Rhaid i chi ddangos y wlad tarddiad ar gyfer:

  • cig eidion, cig llo, cig oen, cig dafad, porc, gafr a dofednod
  • pysgod a physgod cregyn
  • mêl
  • olew olewydd
  • gwin
  • ffrwythau a llysiau a fewnforiwyd o'r tu allan i'r UE

Dyma ragor o wybodaeth o ran pryd mae'n rhaid i chi labelu'ch cynnyrch cig, pysgod neu fwyd môr gyda'i wlad tarddiad.

Cyfarwyddiadau paratoi

Rhaid rhoi cyfarwyddiadau ar sut i baratoi a choginio'r bwyd, gan gynnwys ei gynhesu mewn popty micro-don, ar y label os oes eu hangen. Os oes rhaid cynhesu'r bwyd, bydd tymheredd y popty a'r amser coginio fel arfer yn cael eu nodi.

Datganiad maeth

Rhaid cyflwyno'r datganiad maeth gorfodol yn glir mewn fformat penodol a rhoi gwerthoedd ar gyfer egni a chwe maethyn (nutrient). Rhaid rhoi'r gwerthoedd yn yr unedau (gan gynnwys kJ a kcal ar gyfer egni) fesul 100g/ml, a rhaid i'r datganiad maeth fodloni'r gofynion maint ffont lleiaf.

Gofynion labelu ychwanegol

Mae yna ofynion labelu ychwanegol ar gyfer rhai cynhyrchion bwyd a diod. Rhaid i chi ddweud wrth y defnyddiwr os yw eich cynhyrchion yn cynnwys:

  • melysyddion neu siwgrau
  • aspartame a lliwiau
  • licorys
  • caffein
  • polyols

Yr ASB yn Esbonio Labeli bwyd

Hyfforddiant labelu bwyd

Rydym ni’n darparu hyfforddiant labelu bwyd ar-lein am ddim i fusnesau.

Sut i arddangos gwybodaeth orfodol ar ddeunydd pecynnu a labeli

Mae maint ffont lleiaf yn berthnasol i wybodaeth orfodol y mae'n rhaid i chi ei hargraffu gan ddefnyddio ffont gydag isafswm x-uchder o 1.2mm.

Os yw arwynebedd mwyaf y deunydd pecynnu yn llai nag 80cm sgwâr, gellir defnyddio isafswm uchder-x o 0.9mm.

Rhaid nodi manylion gorfodol gyda geiriau a rhifau. Gellir eu dangos hefyd gan ddefnyddio pictogramau a symbolau.

Dyma’r gofynion ar gyfer bwyd orfodol:

  • rhaid i’r wybodaeth fod yn hawdd ei gweld
  • rhaid iddi fod yn glir ac yn ddarllenadwy ac yn anodd ei dileu, lle bo hynny'n briodol
  • ni ddylai fod wedi’i chuddio nac yn aneglur, ac ni ddylid tynnu sylw oddi wrthi nac amharu arni gydag unrhyw destun ysgrifenedig neu ddarluniadol arall

Labelu bwyd – bwyd heb ei becynnu ymlaen llaw

Mae bwyd heb ei becynnu ymlaen llaw neu fwyd rhydd yn cynnwys popeth nad yw wedi'i becynnu ymlaen llaw ac maent yn destun llai o ofynion labelu na'r rhai sy'n cael eu pecynnu ymlaen llaw.

Gofynion labelu

Bydd angen labelu bwyd heb ei becynnu gyda'r canlynol:

Gallwch chi ddod o hyd i ragor o wybodaeth am ofynion labelu ar gyfer cynhyrchion bwyd heb eu pecynnu ymlaen llaw ar wefan Business Companion. 

Pecynnau lapio (pecynnu dan wactod neu vacuum packing)

Os ydych chi'n pecynnu bwyd dan wactod (VP) neu drwy addasu’r atmosffer (MAP) fel rhan o'ch busnes, mae'n rhaid i chi:

  • ddefnyddio deunydd na fydd yn halogi deunydd lapio a phecynnu
  • storio deunyddiau lapio fel nad ydyn nhw mewn perygl o gael eu halogi
  • lapio a phecynnu'r bwyd mewn ffordd sy'n osgoi halogi cynhyrchion
  • gwneud yn siŵr bod unrhyw gynwysyddion yn lân ac nad ydyn nhw wedi'u difrodi, yn enwedig os ydych chi'n defnyddio caniau neu jariau gwydr
  • gallu cadw'r deunydd lapio neu becynnu yn lân
Rydym ni’n darparu e-hyfforddiant pecynnu dan wactod am ddim i fusnesau.

Dilysrwydd bwyd

Dilysrwydd bwyd yw pan fydd bwyd yn cyfateb i'w ddisgrifiad. Caiff labelu ei reoleiddio i ddiogelu defnyddwyr er mwyn sicrhau eu bod yn cael yr wybodaeth gywir i wneud dewisiadau hyderus a gwybodus am fwyd yn seiliedig ar ddeiet, alergeddau, chwaeth bersonol neu gost.

Mae bwyd sydd wedi'i gam-labelu yn twyllo'r defnyddiwr ac yn creu cystadleuaeth annheg rhwng gweithgynhyrchwyr neu fasnachwyr. Mae gan bawb yr hawl i wybod bod y bwyd maen nhw wedi'i brynu yn cyfateb i'r disgrifiad a roddir ar y label. Rhan o'n rôl yw helpu i atal cam-labelu neu ddisgrifiadau camarweiniol ar fwydydd.

Mae'r disgrifiad o fwyd yn cyfeirio at yr wybodaeth a roddir am ei:

  • enw
  • cynhwysion
  • tarddiad (origin)
  • prosesu

Os ydych chi’n credu nad yw cynnyrch bwyd yn ddilys, darllenwch yr wybodaeth am droseddau bwyd.

Mae disgrifio, hysbysebu neu gyflwyno bwyd yn gamarweiniol/ffug yn drosedd ac mae yna lawer o ddeddfau sy'n helpu i ddiogelu defnyddwyr rhag labelu anonest a disgrifiadau camarweiniol.

Y ddeddfwriaeth

Pwysig

Cyfeiriadau at yr Undeb Ewropeaidd (UE) yn nogfennau canllaw'r ASB

Mae'r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) wrthi’n diweddaru’r holl gyfeiriadau at yr Undeb Ewropeaidd (UE), er mwyn adlewyrchu'r gyfraith sydd bellach mewn grym yn gywir, ym mhob dogfen ganllaw newydd neu ddiwygiedig a gyhoeddir ar ôl i’r Cyfnod Pontio ddod i ben ddiwedd 2020. Mewn rhai amgylchiadau efallai na fydd bob amser yn ymarferol i ni ddiweddaru’r holl gyfeiriadau at yr UE ar yr adeg yr ydym ni’n cyhoeddi canllawiau newydd neu ddiwygiedig.

Ac eithrio yng Ngogledd Iwerddon, dylid darllen unrhyw gyfeiriadau at Reoliadau'r UE yn y canllawiau hyn i olygu cyfraith yr UE a ddargedwir (retained EU law). Gallwch weld cyfraith yr UE a ddargedwir trwy Archif Ymadael â’r UE Llywodraeth EM. Dylid darllen y gyfraith hon ochr yn ochr ag unrhyw ddeddfwriaeth Ymadael â'r UE a wnaed i sicrhau bod cyfraith yr UE a ddargedwir yn gweithredu'n gywir yng nghyd-destun y Deyrnas Unedig (DU). Mae deddfwriaeth Ymadael â’r UE i’w gweld ar legislation.gov.uk. Yng Ngogledd Iwerddon, bydd cyfraith yr UE yn parhau i fod yn berthnasol mewn perthynas â’r rhan fwyaf o gyfraith hylendid bwyd a bwyd anifeiliaid, fel a restrir ym Mhrotocol Gogledd Iwerddon, ac ni fydd cyfraith yr UE a ddargedwir yn berthnasol i Ogledd Iwerddon o dan yr amgylchiadau hyn.

Mae Rheoliad Gwybodaeth am Fwyd i Ddefnyddwyr Ewrop 1169/2011 ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr yn dwyn ynghyd reolau’r Undeb Ewropeaidd (UE) ar labelu bwyd cyffredinol a labelu maeth ynghyd mewn un darn o ddeddfwriaeth.